zondag 29 januari 2012

Haren verguld en verkoperd

Goudvink, Haren
Voor het eerst dit jaar een dag met vorst en meteen verandert de natuur. Sneeuwklokjes en winterakonieten die al bezig waren met hun kortstondige bloei wachten verkleumd op betere tijden. In de tuin is het van de ene op de andere dag druk geworden. Ons Roodborstje begrijpt er niets van. Opgewonden wipt hij (of zij) van poot op poot, borstveren opzettend maar niemand is onder de indruk. Een Merel wordt er zo nerveus van dat hij besluit tot drastische actie. Alles komt af op zonnebloempitjes in een voederhuisje, als dat nu eens zou verdwijnen? Dan moet het toch weer rustig worden in zijn territorium? Zo gedacht, zo gedaan. Pitten vliegen aan alle kanten in het rond en binnen de kortst mogelijke tijd ligt er een pond pitten op de grond. Afwachtend en met bijna een verbeten grijns om de snavel kijkt onze Merel rond. Een paartje Goudvink merkt als eerste dat er iets veranderd is, met een laatste pit moeten ze tevreden zijn of toch verder gaan zoeken op de grond. Voor de Vinken maakt het allemaal niets uit, zij zijn juist blij met onze Merel want nu zijn ze even verlost van die agressieve Groenlingen. Voordat ook zij zich op de grond durven vertonen hebben de Vinken de grootste buit al in de buik. Inmiddels trekt de Merel zich maar terug onder een struik, wat hij ook doet, er komen alleen maar meer vogels.
Merel, Haren

Roodborst, Haren

Goudvink, vrouwtje, Haren
En dan komt een nog grotere bedreiging aanvliegen. Niet één maar vele koperwieken komen binnen vallen. Een invasie van besseneters! Nu slaat mevrouw Merel aan. Bovenin haar hulst struik probeert ze de Zweedse vogels op andere gedachten te brengen maar een Babylonische spraakverwarring slaat toe. En feitelijk zijn ze ook gewoon met teveel. De koperen horde maakt korte metten met de laatste hulstbessen en gaat dan weer op de wieken. Aansluiting zoekend met andere pelotons, op zoek naar nog meer lekkers in Harens groen.
Koperwiek, Haren
Haren verkopert lang niet elk jaar, vaak blijven de koperwieken buiten de dorpspoorten maar nu zijn de aantallen vogels zo groot geworden dat de buitendorpen niet voldoende meer kunnen bieden. Misschien brengen de komende dagen wel pestvogels?

zaterdag 28 januari 2012

Gevleugeld Groningen

Buizerd, Westerbroekstermadepolder
Wintertijd. Geen gewas op het land, geen blad aan de boom, geen overhangende Pastinaken om oneffenheden in de berm te verbergen. Maar ook geen sneeuw om de harde lijnen van het Gronings landschap te verzachten. Sporen van het verleden worden juist nu zichtbaar in het kale land. Kreekruggen en vroegere prielen als getuigenissen van de Elisabethvloed. Ronde lijnen of juist lage delen waar eens veen groeide dankzij overvloedig regenwater. Voor ons als platvloerse wezens nauwelijks zichtbaar, willen we het goed zien dan moeten we ons verheffen boven de klei. Niet als Icarus doorvliegen naar de zon maar als Niels Holgerson mee op de rug van een vogel.





Neem deze buizerd nu eens. Zijn landschapsbeleving begint bij aankomst in de Westerbroekstermadepolder. Na een lange reis is een paaltje voldoende om zijn wintergebied  te overzien. Veen in een oerstroomdal uit een ijzig verleden. Inzoomen op het kleinste detail, gras wat net iets groener is door microbemesting in het zompige weiland. En dan wachten op beweging, alleen van boven te zien.

Fraters, Noordpolderzijl

Ringmus, Noordpolderzijl
Fraters hebben meer kilometers achter de staart en zien het landschap anders. Voor hun geen weilanden maar juist de zeekust. Dijken als grenzen tussen land en water. Alles wat er aanspoelt is interessant. Waait het wat teveel dan zijn enkele vleugelslagen voldoende om in een ander landschap terecht te komen. Kale klei is niet interessant maar het gaat hun juist om wat de mens er mee gedaan heeft. Een els aangeplant langs een sloot, dat zien ze direct. In goed gezelschap van wat Ringmussen vinden ze in oude elzenpropjes een heerlijke maaltijd.
Kolgans en Brandgans, Onnerpolder
Kolganzen en Brandganzen komen net als de Fraters uit Arctische gebieden. Zomers kiezen zij voor een toendra landschap, 's winters zijn ze toch wat kieskeuriger. Voor de broodnodige rust en veiligheid in het nachtelijk duister is een grote waterplas zeer aantrekkelijk. In de buurt zoeken ze graag naar uitgestrekte akkers met oogstrestanten of grazige weiden. Bij voorkeur zeer ruim en overzichtelijk met een horizon die bij voorkeur honderden meters ver weg ligt. Geen houtwallen, geen belemmeringen om een naderende Vos of laag vliegende Zeearend vroeg genoeg te zien.
Stormmeeuw, Termunten
Stormmeeuwen gaan meteen de dijk over. In grote groepen uitzwermend en op zoek naar vruchtbare weiden. Soms op klei, soms bemest op zand. Maar altijd veelbelovend en rijk aan ondergronds leven. Soms zijn het echte opportunisten die liever lui dan moe zijn. Bij Termunten lopen ze achter een groepje Goudplevieren aan die hetzelfde zoeken. Precies op het juiste moment een sprintje trekken levert soms een gratis maaltijd.
Grote Zilverreiger, Emmapolder
Grote zilverreigers zien in het landschap bij voorkeur veel blauw-zwarte lijnen, geel omzoomd met riet en met zoveel mogelijk onderwater verrassingen. Soms even een stap opzij in de kale klei of gras maar dan snel weer terug naar een volgende stekelbaars.
Boomklever, Haren
Wat al deze vogels met elkaar gemeen hebben is dat zij het landschap van grote hoogte bezien, beoordelen en besluiten wat voor hun interessant of juist veilig kan zijn. Voor Boomklevers is de wereld veel kleiner, niet boven het maaiveld uitsteken is hun devies. Alleen een landschap met liefst veel hoge en oudere bomen is voor hun interessant. Als er dan ook nog gemakkelijk voer naast de boom aangeboden wordt is een winter voor hun geen afzien meer.

Gevleugeld Groningen, twee dagen vogels kijken levert een bijzonder perspectief van een veelzeggend landschap.





woensdag 25 januari 2012

Stilte voor de storm

Smient en Kuifeend, Kardinge
Terwijl koude vingers grip krijgen op een geleidelijk steeds verder verkillende omgeving voel je bijna tastbaar de stilte voor de storm. Niet uit het westen ditmaal maar uit de toekomst. Want na de kou komt het voorjaar en dat zie je juist nu goed bij onze gevederde vrienden. Glanzend nieuwe veren, oogverblindende strepen, hier en daar nog een uitstekend donsveertje maar verder strak in het pak. Er wordt gegeten en geslapen in een ongekende harmonie. Maar ook zij voelen het aankomen en dromen over grootse avonturen, hier of verder weg.
Tafeleend, woerd, Kardinge

Bij de Tafeleenden lijkt er niets aan de hand. In een gezellige groep met Smienten en Kuifeendjes wordt er vooral geslapen. Ogenschijnlijk ver weg maar tussen de veren door altijd waakzaam, de staart richting een dichterbij komende hond of fotograaf. Even verder blijkt alles toch weer anders. Een snelle man heeft drie vrouwen aan de haak geslagen! Nu maar zien hoe hij deze verovering door de winter krijgt.
Kuifeend, Kardinge

Kuifeendjes nemen het er van. Al lang voorzien van een leuke partner, soms zelfs twee, denken ze zich verzekerd te weten van huwelijkse trouw. Dat komt wel goed als er af en toe maar even gepronkt worden door een glamour boy.
Smient, woerd, Kardinge
Smient, eend, Kardinge
De mooiste eendjes zijn toch de Smienten. Onbegrijpelijk dat al die pracht geen jaloezie opwekt. Maar ja, wat heb je daaraan? Er moeten straks nog honderden kilometers gevlogen worden voordat ze thuis zijn en in een groep zijn ze wel zo veilig.
Blauwe Reiger, Kardinge

Ondertussen stapt langs de oever een hongerige reiger. Ook hij (zij?) zit weer in de nieuwe veren maar weet ook dat het opschieten geblazen is. Nog even wat naar binnen en dan moet er weer getekend worden aan het nieuwe huis. Voor de eerste voorjaarsdag moet de vloer er in!

Een winterse wandeling langs sloot of plas is zeker nu de moeite waard.

zondag 22 januari 2012

Waterfeest

Molen Onnerpolder achter Westerbroekstermadepolder
Wateroverlast of waterfeest, twee tegenstellingen of juist niet? In de Westerbroekstermadepolder tussen Haren en Kropswolde blijkt wateroverlast aanleiding te geven tot een groot feest. Het winterse landschap is blauwgrijs gekleurd. Een molen kijkt tevreden uit over een blinkende waterspiegel. Duizenden eenden snateren, fluiten en gakkeren door elkaar. Pijlstaarten lijken als onverwachte confetti uitgestrooid over de polder. Waar ze zo plotseling vandaan komen? Niemand die het weet. Dat de zee-arend er blij mee is wordt duidelijk uit de internetsite van het Harener Weekblad. Collega natuurgenieter Gerrit Kiekebos weet er zelfs twee te betrappen op luchtacrobatiek.
Blauwe Reiger, Westerbroekstermadepolder
Knobbelzwaan, Westerbroekstermadepolder
Blauwe reigers en torenvalken komen af op veld- en aardmuis die gezellig op een kluitje droog proberen te blijven. Achter elke pol Pitrus wacht echter een gretige snavel, een twinkelend oog speurt voortdurend naar een uitstekende snorhaar. Zeker is dat het feest voor de muisjes zo snel afgelopen is.

Knobbelzwanen lijken helemaal uit hun doen te zijn van al die ruimte die ze plotseling gekregen hebben. Ze weten niet goed of ze nu blij of juist bedroefd moeten zijn. Hun krappe sloot is veranderd in een binnenzee. Families die altijd ver verwijderd leefden wonen nu vlak bij elkaar. Voortdurend zie je zwanen op de vleugels gaan om van boven te bekijken wat er nu toch aan de hand is. Even opstijgen en dan weer landen.
Konikpaarden, Westerbroekstermadepolder

Konik aan de maaltijd
Konik met berk als dessert

















Het waterfeest blijkt voor de Konik kudde wel heel bijzonder uit te pakken. Nadat ze zich tot de laatste hengst verzet hadden tegen het wassende water blijkt dat ze het nu wel heel geweldig getroffen hebben. Samen rennen over de vlakte is er even niet meer bij maar in plaats daarvan krijgen ze nu zelfs de allerlaatste boom als dessert opgediend. Tand en tong werken samen om vakkundig bast te schillen. Wat er overblijft is nog steeds een prettige krabpaal voor een jeukend achterste.

Westerbroekstermadepolder, Fietspad als vaarweg
Waterfeest in de Westerbroekstermadepolder. De zon gaat onder en laat nog even zien dat zelfs het fietspad verandert is in een waterweg.


Tuinvogeltelling 2011 en 2012

Groenling
Vandaag is het de grote dag voor loerend Nederland. Ongestraft worden telescopen gericht op het groen van de buren, verrekijkers bewegen zich als radars door tuin en heg. Elke veer doet het hart sneller kloppen, snavel, staart en vleugel worden goed bekeken. Wat gaat het worden? Weer een Huismus of toch een ringmus? Kapmeeuwen cirkelen in de verte maar weigeren op het gestrooide brood af te komen. En dan zijn het dus geen tuinvogels.
Ekster
De regen sliert met vlagen door de bomen. Takken glimmen grijs van het vocht. Brood en zaad raakt doorweekt en ziet er steeds minder smakelijk uit. Roodborst en Winterkoning geloven het wel, zij doen niet mee vandaag en houden zich schuil voor de gluurders. Bijzonder is dat zelfs de altijd aanwezige mezen er geen zin in hadden. Een eenzame Kool en een paartje Pimpel was alles wat op pinda en pit af kwamen. Vier kauwtjes en een paar eksters genieten juist van wind en water en hoppen van tak naar tak. Een mannetjes merel heeft duidelijk last van het langer worden van de dagen. Zelfs vink en groenling behoren niet meer in zijn territorium.
Keep, wel in 2011, niet in 2012
En zo verstrijkt de tuinvogeltelling 2012. Net als vorig jaar met de groenling als "grote"winnaar. Maar deze vijf vogeltjes steken schamel af tegen het grote aantal van vorig jaar. Samen met Vink en Keep trotseerden zij de winterkou en genoten van al het lekkers wat juist die dag ruim voorhanden was. En een telling blijft natuurlijk altijd een momentopname. Die ene Sperwer, die mooie Grote Bonte Specht of zelfs een Appelvink staan er allemaal niet op terwijl de tuinbezitter juist zo trots is op deze gasten. Misschien dat ze in 2013 wel op de goede dag aanwezig zullen zijn?


zaterdag 21 januari 2012

Golden Raand vergroent

Karding, groene rand van Groningen
Waar eens de golven begerig reikten naar het laatste bastion van de Hondsrug ligt nu de "Golden Raand" van de Stad. Van kwelder tot landbouwgebied, doorsneden door de oude Woldweg. Nu is het goud vergroent maar niet verstild. Hier ligt het natuurreservaat Kardinge, trots van Stad en Ommeland en doel van een KNNV excursie samen met boswachter Reiner Hartog (Natuurmonumenten).

Waldo, de Herefordstier







Voor velen is Kardinge het sportpaleis van Groningen. Met zwembad, ijsbaan, apenkooi en klimbaan. Maar Kardinge is ook de naam van een prachtig natuurreservaat in wording. Groningers, Natuurmonumenten, landgeiten en Waldo met zijn Hereford koeien hebben in slechts enkele decennia van zompige weilanden een natuurparel gemaakt. Kwelderruggen van zeshonderd jaar geleden zijn nog herkenbaar als lichte verhogingen in het gebied. Kaarsrechte sloten als perceelscheidingen mochten blijven en zijn op een natte winterdag geelgerand met riet.

Kardinge, blauw-groene natuur

Een bijzonder gebied is het Face bos. Niet aangeplant als omlijsting voor de Facebookpagina van het gebied maar bedoeld om Gronings CO₂ vast te leggen. Grote blokken eentonig met essen, esdoorns of eiken. Geen variatie, alles even oud, recht opgaand en gericht om het na jaren trouwe dienst te verzagen tot meubels. Zitten op CO₂ zou de nieuwe mode kunnen worden. Maar de natuur denkt hier toch echt anders over. Chaos troef, dat leerden we al in het eerste studiejaar. Met de Essenziekte gaan complete percelen Es tegen de vlakte. Veroorzaakt door een verandering in een onschuldig paddenstoeltje (Chalara fraxinea) is het een stille sluipmoordenaar geworden. Houtvaten verstoppend waardoor jonge takken en uiteindelijk de gehele boom afsterft.

Het beheer van Natuurmonumenten is feitelijk extensieve landbouw. Wat maaien en afvoeren, wat begrazen met geiten en koeien en hier en daar wat fruitteelt samen met de omwonenden. Geen kunstmest, geen diepontwatering. Dat het werkt is zelfs in januari zichtbaar: uitgebloeide Rietorchissen en Heelblaadjes staan er wat verpieterd maar veelbelovend bij.

Kardinge, de gouden rand van Groningen in een groen jasje. Een aanrader in elk seizoen.



Kardinge, natuur en kunst in evenwicht

zondag 15 januari 2012

Narcissus in het Lauwersmeer

Bijna hemelsblauw, rimpelloos staart het wateroppervlak van het Lauwersmeer naar een wolkenloze hemel. Verward, verstard na het gevecht tegen weer en wind. Rietpluimen genieten als Narcissus van hun eigen spiegelbeeld, zonder beweging, elk aartje in tweevoud aanwezig.

Brilduiker, man
Het lijkt wel alsof de gehele natuur deze rust eerbiedigt. Alleen ver weg klinkt getrompetter van Kleine Zwanen. Dichtbij glijden woerd en eend zwijgend over het water, denkend aan een komend nest? En dan even een kleine rimpeling, een gouden oog in een groene kop duikt boven water. Iets verder, een tweede maar dan goud in een bruine omlijsting. De Goldeneyes zijn er weer! Brilduikers, te gast in het Lauwersmeer en genietend van een pure stekelbaars. Even een kromming van de nek en het wateroppervlak opent zich om het mooie eendje te verzwelgen. Na een eeuwigheid herhaalt zich deze actie maar dan omgekeerd. Zonder het water in beroering te brengen plopt het eendje weer boven water. Een beetje dikker of is dat maar een vertekening in de telescoop?

Nog geen honderd meter verder lijkt de bijzondere zondagsrust na dagen storm ook gevoeld te worden door een Slechtvalk. Rustig zittend aan de oever van een plasje kijkt de mooie roofvogel verwonderd naar zich zelf. Pas na enige aandrang worden vleugels gespreid om enkele meters verder weer devoot gevouwen te worden. Iets verder staat een Grote Zilverreiger, voorzichtig bewegend, af en toen een hap, maar wat er naar binnen gaat blijft onduidelijk.

Vogelkijkhut Ezumakeeg
Cladonia sp. Vogelkijkhut Jaap Deensgat, Lauwersmeer
Zelfs de vogelkijkhutten zijn verlaten. Luiken wijd open, hongerig wachtend op telelenzen en telescopen. Er is echter veel meer te zien dan alleen vogels. Hout en riet is door het vele vocht begroeid geraakt met honderden korstmossen, welig gedijend maar onopgemerkt door de vele vogelaars die hier op andere dagen passeren.

Haven Lauwersoog
Grote Zaagbek, man

Steenlopers, even aanleggen en dan weer weg






Alleen de haven blijkt in trek bij mensen. Vishandelaren doen goede zaken en tientallen wandelaars genieten op het havenhoofd, net als de rietpluimen, van hun eigen spiegelbeeld. 














Kokmeeuwtjes komen al op kleur, Grote Zaagbekken met hun vrolijk rode snavels jagen rustig op visjes en een enkele meneer Eidereend geniet van vrouwelijk gezelschap.  












Steenlopers trekken zich nergens wat van aan, af en toe vliegen ze luid kibbelend op om dan vervolgens weer aan te leggen bij de volgende stijger.
Narcissus in het Lauwersmeer komt maar zelden langs. Meestal hebben de elementen vrij spel en maken dit unieke natuurgebied tot een steeds weer verrassend gebied.
Lauwersmeer



vrijdag 6 januari 2012

Groningen aan zee

Groningen aan zee
De waterwolf knaagt aan het laatste bastion van de Hondsrug. Rimpels op het water worden golven, opgezweept door de naderende overwinning jagen ze verder. Groen wordt grijsblauw.
Broekenwering, Peizermaden
De zuidoostelijke woontorens van Groningen zijn al in zicht. Nog even en ook de Martinitoren is bereikt. Verontrustende beelden vanaf een grote afstand. Dichterbij gekomen blijkt dat het menselijk vernuft de waterwolf redelijk kan temmen. Niet langer wordt de Stad een eiland met een paar eenzame vingers die vermanend de wolken op afstand proberen te houden. De Peizermaden zijn weer wat ze honderd jaar geleden waren. Een veenmoeras als een accolade om de Stad gebogen. Beelden van lang geleden komen terug, elzen spiegelend in het water, wachtend op de zomer en drogere tijden. Drents water wat bevrijd van zijn harnas mag gaan waar het wil.

Drentsche Aa, Glimmen
Ook aan de zuid- en westkant van de Stad rukt het water op. Het Drentsche diep is weer honderden meters breed zoals het ook was na de laatste ijstijd. Bij Glimmen komt de derde stroom uit 't Olde Land de Groningse provincie binnen. Nog geen maand geleden was de Drentsche Aa een bezadigd beekje, nu is het een aanzwellende rivier die de verdroogde moerassen nieuw leven geeft.
Zonlicht over het verdronken land
Groningen aan zee, een visioen van lang geleden wat nu voor even werkelijkheid is geworden.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...