woensdag 25 september 2013

Springen, zwemmen en kruipen in de Vijftig Bunder

Vijftig Bunder in september stemming
Tussen Midlaren en het oerstroomdal van de Drentsche Aa ligt een klein, groen pareltje verborgen, de Vijftig Bunder. Ingeklemd tussen weggetjes en houtwallen en als je al de ingang weet te vinden moet je ook nog eens over een wrakke overstap, Schotse Hooglanders hebben er meestal het rijk alleen maar er is veel meer te zien.






Het is september, vogelgroepjes vliegen over het gebied en een eenzame stier loopt te grazen aan de rand van de heide. Terwijl de blik over de laatste restjes bloeiende struikheide glijdt valt het oog op een mierenspoor dat van boven naar onder over een eenzame eik loopt. Vermoedelijk hebben ze een luizenkolonie gevonden en is het tijd om te melken. Aan de andere kant rust een eenzame roodpootboomwants. Veel te groot voor deze mieren en zelf vooral geïnteresseerd in plantensappen.

Kale Rode Bosmier
Roodpootboomwants
Hoger in de boom gaat het leven er wat trager aan toe. Een jonge rups van het Kroonvogeltje, een tandvlinder, lijkt zich te willen verschuilen op een nerf. Maar zijn twee grote, rode kwastjes op de staart verraden hem direct. Net als de Slakrups, die op een volgend blad zit, is het een echte "herfstrups". Nog even lekker eten van het niet bepaald malse blad en dan een lange winterrust als pop. Die Slakrups is trouwens helemaal bizar. In de grote camouflage wedloop heeft dit kleine nachtvlindertje besloten om als rups te doen alsof het helemaal geen rups. Er is geen kop of staart aan te ontdekken en zelfs de pootjes zitten ver onder het lijf verborgen.

Rups van een Kroonvogeltje

Slakrups

De Vliegendoder heeft nog geen kinderen. Er wordt nog gewerkt aan de kraamkamer, diep verborgen in het rulle zand. Regelmatig wordt het noeste "pootwerk" gecontroleerd. Nog even en dan moet ook de voorraadkast gevuld worden. Dat blijkt echter een wel erg gemakkelijke klus. Even verder op liggen ferme vlaaien van de hooglanders. Tientallen vliegen vinden dit onweerstaanbaar lekker en hangen dus niets vermoedend rond deze gedekte tafel. Helaas ontbrak de tijd om te zien hoe het af zou lopen, de Vliegendoder vloog er al rond maar had nog geen prooi.


Vliegendoder in haar hol

Vliegendoder in volle pracht voor haar hol

Terwijl de vliegen op de vlaai eerst de aandacht trekken valt het op dat er overal beweging in de verse flats zit. Even met een stokje in de derrie roeren en dan duiken allemaal kevertjes op. Een spiegelende achterkant en twee flets-rode vlekken op de voorkant van de dekschilden. Het is een Sphaeridium soort, familie van o.a. de Spinnende Watertor en allerlei andere waterkevertjes die het hier bijzonder naar hun zin hebben. Zwemmend in het mestvocht slobberen ze zelf van de gulle gaven. Hun eitjes zetten ze er ook in af maar dat is voor andere kost. Vliegenlarven dat is wat hun kroost nodig heeft om groot te worden.

Het is echter in het gras waar het pas druk is. Overal hipt en kruipt het, veldsprinkhanen in allerlei uitdossingen. Foto's maken is best lastig want er moet overal gepaard worden, eitjes afgezet en ondertussen ook nog gegeten. Wie bij wie hoort moet thuis maar blijken. Mannetjes en vrouwtjes zijn op de foto gelukkig wel goed te onderscheiden, zij heeft eilegkleppen en hij heeft een naar boven wijzend en afgerond achterlijf. Opvallend is dat er nogal wat vrouwtjes zijn met deels gereduceerde vleugels. Hippen gaat kennelijk sneller dan vliegen.

Sphaeridium scarabaeoides, een mestbewonende waterkever
Krasser, vrouwtje

Knopsprietje, vrouwtje
Bijna werd het een verhaal zonder eind, zoveel is er te zien op de Vijftig Bunder. Ga er ook eens heen en sta stil bij het kleine grut.

zondag 22 september 2013

Kleipaddenstoelen in Groningse wildernis

Ten Boersterbos, Groningse wildernis
 Rechte lijnen in het landschap, statige boerderijen aan de horizon en vooral heel veel zware klei. Dat is het Groninger land. Maar er is meer, ruim veertig jaar geleden werden dorpen verrijkt met recreatiebosjes. Bedoeld om de zinnen te verzetten en heerlijk om honden en kinderen uit te laten. Onvermoed zijn juist deze stukjes Groningse wildernis uitgegroeid tot paddenstoelenparadijsjes.





KNNV Groningen op paddenstoelenexcursie
KNNV Groningen heeft voor haar, inmiddels traditionele paddenstoelenexcursie in september koers gezet naar het Ten Boersterbos. Ten noorden van het Damsterdiep en net ten zuidwesten van Ten Boer. Es, esdoorn, een enkele eik en zelfs wat wilgen hebben hier met wat hulp van braam en brandnetel een dicht woud gevormd. Op het eerste gezicht weinig veel belovend maar als we de roep van een Grote Bonte Specht volgen en in het hart van het bos doordringen ontrolt zich een ongekende weelde.

Blozende stinkvezelkop

Bleke franjehoed

Dooiergele Mestzwam

Vuurmelkzwam

Grote zwammen lijken zich te willen camoufleren. Grijs en bruin overheersen, alleen te zien door er letterlijk tussen te gaan zitten. Dan, op het zelfde niveau als de paddenstoel, valt het op hoeveel er wel niet staat. Honderden Bleke Franjehoeden en Blozende Stinkvezelkoppen steken ver boven de bodem uit. Daartussen allerlei inktzwammetjes op houtsnippers en op de meest voedselrijke plaatsjes Dooiergele Mestzwam. Sommige jong en sterk lijkend op een gele vingerhoed, anderen ouder en breed uitgespreid. Voor fijnproevers zijn er Vuurmelkzwammen. Alleen voorkomend onder Hazelaar en voorzien van vlammend scherp melksap.

Stobbezwammetje

Scherpe schelpzwam

Kleine breedplaatmycena
 Staatsbosbeheer laat sinds jaren het afgevallen hout gewoon liggen. Voor paddenstoelen letterlijk een geschenk uit de hemel. Stobbezwammetjes en Scherpe Schelpzwammen zijn overal te vinden. Minuscuul klein is de Kleine Breedplaatmycena. Fotograferen van al deze tere zwammetjes blijkt een bijzondere opgave te zijn. Het rotte hout verkruimelt bij de eerste aanraking tot pulp en weg is het plaatje. Heel voorzichtig oppakken of gewoon ter plekke plat op de grond blijkt de beste manier.

Esdoornhoutknotszwam

Zakjestrilzwam

Zwarte Viltzwam

Witte Koraalzwam

In de paddenstoelenwereld is niet alles rechttoe rechtaan. Steel en hoed lijken wel het meest algemeen als groeivorm maar er blijkt een ongekende variatie aan bizarre vormen in het Ten Boersterbos voor te komen. Esdoornhoutknotszwammen staan als zwarte vingers omhoog. Zakjestrilzwammen liggen als geleipuddingen op het dode essenhout. Zwarte viltzwammen zijn wat minder kieskeurig en laten zich elke tak uitstekend smaken. Tussen al dit hout staan Witte Koraalzwammen, bossig vertakt en fijn ingesneden.

"Roodoogvlieg"

Tijd om weer recht op te staan. Allerlei zweefvliegen, een Roomvlek Lieveheersbeestje en een prachtige "roodoogvlieg" blijken op deze septemberdag ook te genieten van de steeds hoger wordende temperatuur.

Groningse kleibosjes bieden meer dan alleen een hondenveldje. Ga er eens kijken en geniet van een fraaie herfstshow.


woensdag 11 september 2013

Septemberpracht rond Tschiertschen

De lucht boven de alpenweide trilt van een onverwachte hittegolf, de zomer weet van geen wijken. Maar de volgende ochtend maken mistflarden rond de kerktoren van Tschiertschen duidelijk dat het toch echt september is. Een maand van ongekend genieten, prachtige vergezichten, bloeiende bollenvelden met Herfsttijloos en luid roepende Notenkrakers.





Hotel Alpina, Tschiertschen

Septemberpracht was de titel die Bergwandelhotel Alpina (Tschiertschen) aan de eerste tien dagen van september had meegegeven. Een kralensnoer van acht gevarieerde wandeltochten rond het dal van de Plessur ten oosten van Chur (Graubünden, Zwitserland). Natuurpresentaties mocht de begeleiding en inhoudelijke invulling leveren. Alpina tekende voor haar bekende, en altijd gezellige, huiselijke gastvrijheid; uitstekende maaltijden en geregeld voor comfortabel vervoer naar het startpunt van de wandelingen.

Geplooid en gedeukt. De vroegere zeebodem tussen Europa en Afrika, nu verkreukeld en rechtop gezet
Uitzicht vanuit de kreukelzone op het oude Europa
Overal in het gebied beleef je het verstilde gewelde van een frontale botsing tussen het oude Europa en Afrika. In "Schanfigg, kreukelzone tussen twee continenten" schreef ik vorig jaar al eens over dit bijzondere gebied. Opgekruld als een verfrommeld tafellaken, ingekerfd door latere gletsjers en gepolijst door rivieren en beken. Waar je ook loopt, klimt of daalt, de geologische geschiedenis staat overal in hoofdletters geschreven.

Zilverdistel

Zijdeplantgentiaan
Grote keverorchis

Herfsttijloos (Colchicum)
September is het begin van de herfst. Eigenlijk de tijd voor bessen en paddenstoelen maar wat blijkt? Overal zijn kleine explosies van fleur en kleur te zien. Hardblauwe Monnikskappen en Zijdeplantgentianen staan te pronken in de schaduw van Groene Elzenbossen. Begraasde Alpenweides hullen zich in het teerste paars met letterlijk duizenden bloeiende Colchicums (Herfsttijloos). Keverorchissen hebben nog geen bericht gehad dat het tijd wordt om ondergronds te gaan en Bruine Klavers zetten ook nog even door. Maar de hoofdprijs gaat toch naar de Zilverdistel. Als kokardes lijken ze lukraak uitgestrooid over de ongelijke grasvlaktes. Terugbladerend naar de zomer blijkt maar weer dat ook september fleurig mooi kan zijn.

Keizersmantel
Bleek blauwtje, vrouwtje
De onverwachte bloemenpracht weerspiegelt zich in honderden warrelende vlindervleugeltjes. Niet zo uitbundig als in de zomer (zie Alpenvlinders) maar wel overal aanwezig. Boven de 2000 meter wordt zelfs nog een laatste Apollovlinder gezien. Lager zijn het vooral Zwitserse glanserebia's, Bleek Blauwtjes en diverse Parelmoervlinders die de toon zetten. Er tussendoor fladderen Luzernevlinders en grote aantallen spanners en uilen.

Alpenkamperfoelie

Christoffelkruid
Alpenanemoon

Bosrank

Alpenwollegras

September laat zich echter ook van zijn bekende kant zien. Duizenden vruchten hangen als zwarte of rode pareltjes aan de struiken. Sommigen zijn eetbaar maar Christoffelkruid en Wolfskers kun je maar beter laten hangen. Alpenweiden staan vol met honderden pluizen. Van Alpenanemoon tot Alpennagelkruid, van Basterdwederik tot Bergveenpluis.

Vanaf mei volgend jaar gaat Alpina verder als Wandel- en skihotel Gürgaletsch. Enkele meters lagen gelegen in het mooie Tschiertschen en een ander gebouw maar wel met dezelfde sfeer en uitstraling. Tobias, uw gastheer, nodigt u graag uit om ook eens naar Tschiertschen te komen. En septemberpracht? Dat kunt u nu beleven als arrangement met de naam Alpennatuur.





Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...