vrijdag 18 oktober 2019

Dodelijk giftig gezwam

Boven vliegenzwam, linksonder groene knolamaniet, rechtsonder
panteramaniet (berm in Tilburg)
Niets vermoedend fietste ik vanmorgen richting apotheek. Terwijl de herfstwind met het afgevallen blad van moeraseiken speelde viel mijn oog op een geweldig mooie berm. Overal paddenstoelen die  uitnodigden om even af te stappen. Vliegenzwammen, met hun rood-met-witte stippen stonden bijna schreeuwerig te pronken. Daarnaast, bijna verscholen, groeiden hun familieleden. Twee sluipmoordenaars, dodelijk giftig in een verrassend mooie uitdossing. Eén ook gestipt maar dan met een bruine hoed en een gegroefde rand. De ander zacht, bijna teder, olijfgroen. Sjamanen gebruik(t)en vliegenzwammen in rituelen maar voor de panteramaniet en de groene knolamaniet heeft iedereen een bijna heilig ontzag. Na het nuttigen lijkt er weinig aan de hand maar vervolgens vallen organen uit en is er nauwelijks tijd genoeg om een testament te schrijven. Hun alles verwoestende werk doen ze alleen bij inwendig gebruik. Kijken, in stille bewondering er naast zitten en foto's maken is echter geheel veilig. Geniet van dit giftig gezwam.

donderdag 17 oktober 2019

Jonge citroen

Citroenlieveheersbeestje, larf
Ik geef het eerlijk toe: ik heb wat met lieveheersbeestjes. Misschien als overblijfsel uit een verre jeugd? Misschien omdat ze gewoon mooi zijn? Misschien omdat het elke keer weer spannend is welke nu weer opduikt? Vaak zijn het dan variaties op hetzelfde thema: een veelkleurig Aziatisch lieveheersbeestje. Maar deze zomer was het raak: weer eens een nieuwe larf. Het citroenlieveheersbeestje als kevertje kom je overal tegen. Maar met een ferme zwaai door de vegetatie bij Huis ter Heide kwam een fraai larfje mee. Opvallend geel en zwart. Met de Veldklapper Lieveheersbeestjes was het snel duidelijk: een jonge citroen.  Wat het beestje tussen het gras deed zal altijd een raadsel blijven. Net als het meeldauw- en het zestienstippelig lieveheersbeestje lust het geen bladluizen. Schimmels, en dan ook nog meeldauw, daar gaan ze voor. In een droge zomer zal het dus letterlijk honger lijden geweest zijn voor deze mooie citroen.

woensdag 16 oktober 2019

Inktzwam

Geschubde inktzwam
Natuurpresentatie in 150 woorden - dag 38

Zo gewoon en toch zo bijzonder. Gistermiddag begon ik aan een heerlijke wandelexcursie met de Vrouwenvereniging Gilze en stond voor een schitterende groep geschubde inktzwammen. Wat te doen? Doorlopen omdat de groep net lekker loopt? Even de naast je lopende dames er op wijzen? Of toch maar stoppen? En dan besef je pas hoe mooi heel gewoon kan zijn. Vertellend over de juist op die plek wat meer verrijkte grond. Misschien was er een hond gepasseerd of ligt er wat meer groen afval. Wijzend op een hoedrand waar de eerste sporen beginnen te druppelen. Niet meegedragen door de wind maar in een gestage stroom op de grond vallend. Tegelijkertijd de prachtige hoed oplossend in een zwarte glibberige massa. Het verhaal wordt steeds sappiger en de toehoorders staan geboeid te kijken. En als je dan vertelt dat deze paddenstoel als jonge zwam goed eetbaar is begint iedereen te griezelen. Dat werd nog erger toen er ook nog bijgezegd werd dat een glas wijn daarbij toch niet echt een goed idee is. Alcohol en geschubde inktzwammen geeft een interessante maar pijnlijke cocktail. Hoe leuk is het om zo als verteller samen met je groep te genieten van iets zo algemeens als geschubde inktzwammen.

dinsdag 15 oktober 2019

Groen eiland

Groen eiland, mijn van zigzagbeukenmineermot

Natuurpresentatie in 150 woorden - dag 37

Vandaag kwam ik samen met mijn groep een prachtig voorbeeld van een groen eiland tegen. Gewoon op de weg langs het Hoefke richting de Regte Heide (tussen Riel en Goirle). Van grote hoogte naar beneden gewaaid en het pad terecht gekomen. Eens was het blad één van tienduizenden aan een oude beuk. Een vlindertje van krap 3 millimeter vloog langs, keek en wist dat dit de plek was waar haar kind zou opgroeien. Een ei werd aan het blad vast geplakt, het rupsje kwam uit en at zich een gangetje naar binnen. Keurig binnen de lijntjes van twee nerven genoot hij van beukenbladmoes. Uiteindelijk werd hij te groot voor zijn mijn en liet zich naar bosbodem zakken voor de verpopping. Het blad bleef achter en begin oktober maakte het zich klaar voor zijn definitieve einde. Het bladgroen werd afgebroken en elders opgeslagen. Alleen waar de zigzagbeukenmineermot gegeten had bleef het bladgroen als groen eiland achter.

maandag 14 oktober 2019

Doosjes voor de toekomst

Steenbreekvaren, onderzijde blad met sporenhoopjes
Natuurpresentatie in 150 woorden - dag 36

Steenbreekvarens voelen zich in onze tuin goed thuis. Niet op plaatsen waar ze in de natuur altijd groeien, warme rotsen en muren, maar net daarachter. Worteltjes in de aarde, zelden uitdrogend en zeker in de herfst volop sporen vormend. Dat ze het niet fijn vinden in onze stapelmuurtjes ligt aan hun voorgeschiedenis. Gezaaid op een grondmengsel voor varens in een kwekerij missen ze de veerkracht van hun wilde broeders. Eigenlijk zijn het letterlijk kasplantjes. Zelfs zorgvuldig uitplanten in gaten tussen de stenen was hun al teveel. Ook schubvarens, in Nederland ook alleen voorkomend op muren, huiveren bij elke gedachte aan hun natuurlijke biotoop. Zij hebben echter nog geen sporen gevormd. Bij de steenbreekvarens staat de volgende generatie te popelen om hun beschermende doosjes te verlaten. Maar of zij ooit zullen kiemen in de Tilburgse steenwoestijn? In ons tuinparadijsje zijn wel wat opties maar daarbuiten is elke voeg opgevuld met keihard cement. 

zondag 13 oktober 2019

Wilde Amerikaan

Grote waternavel
Natuurpresentatie in 150 woorden - dag 35

"America rules the waves". Waterschappen en biologen weten helaas maar al te goed hoe waar deze uitspraak is. Sinds eind vorige eeuw heeft een wilde Amerikaan ons langzaam stromende of stilstaande water letterlijk overgenomen. Kanalen, vijvers en sloten verstoppend met overdadig groen. Vanmiddag stond ik aan de oever van de Beerze in Spoordonk en zag ook daar een welige groene kraag van grote waternavel. Geen bescheiden teder groen zoals zijn Europese neef met een rond, wiegend blaadje op een steeltje. Bijna onopvallend groeiend aan de rand van een ven. Zelfs met alle extra stikstof in ons land zal het nooit meer worden dan een deel van een fraaie moerasvegetatie. Maar de Amerikaan duldt geen concurrentie. Waterlelie en gele plomp worden gewoon aan de kant gedrukt als de grote waternavel in record tempo honderden nieuwe drijvende scheuten vormt. Voorlopig is er geen houden aan. Alleen een zware Elfstedenwinter kan ons redden.

zaterdag 12 oktober 2019

Grote parasol

Grote parasolzwam
Natuurpresentatie in 150 woorden - dag 34

Terwijl een zachte miezerregen neer drupt op de Kraaijenberg bij Bergen op Zoom staan de velden vol met parasollen. Zon is niets voor deze prachtige paddenstoelen. Pas na de eerste herfstregens verschijnen ze massaal in licht bemeste en extensief begraasde weilanden. Klein beginnend maar als de steel eenmaal begint te strekken lijkt er een wedstrijd te beginnen 15 centimeter moet haalbaar zijn. Ondanks al dit zwammenvlees lijken ze niet in de smaak te vallen bij slakken. En dat komt goed uit! Want pas als ze hun maximum groei gehad hebben komt hun enige doel in hun kortstondig bestaan in zicht. Als uitgroeisels van een gigantisch ondergronds wezen mogen zij sporen verspreiden. Stoffijn en in miljoenen tegelijk. Tienduizenden gaan verloren of komen op de verkeerde plek terecht. Anderen eindigen binnen de eigen heksenkring en komen niet tot ontkiemen. Maar enkelen zetten een eerste stap op nieuwe vruchtbare grond. Na jaren verborgen groeien verschijnen hier de nieuwe grote parasolzwammen.

vrijdag 11 oktober 2019

Nachtvlinder mijlpaal

Natuurpresentatie in 150 woorden - dag 33

Vlinders zijn luchtige en lichte fladderaars. Kennis over vlinders, zelfs van een klein stukje aarde als Nederland is echter een gewichtige zaak. Ruim 2500 gram papier had Jeroen Voogd nodig om op fenomenale wijze ons voor te stellen aan 905 soorten macro nachtvlinders. Tonnen kennis werd deze week door tientallen bezorgers over Nederland verspreid. Met recht mag dit een mijlpaal in de kennis van onze vlinders genoemd worden. Velen kenden Jeroen al als de "rupsenman", anderen als nachtvlinderspeurder in donkere Veluwse bossen. Vanaf nu is zijn  werk verplichte kost voor elke serieuze vlinderkijker geworden. Zijn grootste prestatie is dat hij aan het begin zal staan van een nieuwe manier van kijken naar vlinders. Niet alleen de focus op een vaak kortstondige volwassen fase maar elk moment tussen ei en uiteindelijk een vlinder laat hij zien. Daarmee is ook voor elke nachtvlinder een mijlpaal bereikt. Eindelijk zien wij hun complete en boeiende leven in één oogopslag.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...