donderdag 11 december 2014

Costa Rica kikkerparade


Rosenberg's Treefrog (9 cm, geluid)
Mensen hebben iets met kikkers. Kinderen scheppen emmers vol kikkerdril op en verwonderen zich over het leven van kikkervisjes. Biologen worden blij van het geplop van de steeds algemener wordende Heikikkers. Fransen eten ze het liefst als delicatesse. En in Midden-Amerika betalen toeristen grif voor kikkerexcursies.

In de vierde aflevering van een serie reis- en natuurimpressies van Costa Rica daarom een bijzondere kikkerparade. Beelden en verhalen maar ook  links naar een website met geluiden van bijzondere kikkertjes (gemaakt door David Ross).

Kikkerbus naar Tortuguero National Park

Strawberry Poison Frog (Blue Jeans Frog, 2,5 cm, geluid) - Guapiles

In het vliegtuig naar San José droomde ik van een bijzondere ontmoeting met een zeldzaam pijlgifkikkertje. Niet in een terrarium van de Emmer dierentuin maar "echt" wild in het bos. Direct na aankomst begon het al goed. Op de toeristenbus naar Tortuguero National Park staat niet alleen een Red-eyed Leaf Frog, de meest bekende boomkikker van Costa Rica, maar ook een plaatje van een echte gifkikker. In de bus vooral doorsnee toeristen. Deels uit verre buitenlanden, deels uit de hoofdstad. Allen zijn op weg naar drie dagen jungle ervaring. Geen kaki kleding, geen verrekijkers of telescopen maar vooral bont tropisch lawaai. Na enkele uren rijden, en vele monologen van een reisgids, wordt gestopt bij een minuscuul stukje regenwoud. In het hart een restaurant waar iedereen zich laat laven. En dan gebeurt het: er zijn "Poison Dart Frogs"gezien! Onder aanvoering van lokale toeristen stort iedereen zich in het gebladerte. Zij weten hoe klein ze zijn. En dan zien wij ze ook: de Strawberry Poison Frog. Daarvoor kwamen we. Iets groter dan een duimnagel en voorzien van een rode jas met blauwe broek. Tico's (inwoners van Costa Rica) noemen ze daarom "blue jeans frog", een buitengewoon toepasselijke naam.

Green & Black Poison Frog (4,5 cm) - Selva Verde Lodge

Granular Poison Frog (2,5 cm, geluid) - Osa Peninsula

Pijlgifkikkertjes komen overal in tropisch Amerika voor. Altijd zijn het bont gekleurde beestjes die overdag actief zijn op de bosbodem. Vaak bijna pronkend op boomstammen maar voor elke kikkereter herkenbaar als absoluut oneetbaar. Feitelijk is het gif in hun huid zo sterk dat lokale bewoners ze graag gebruikten voor een effectief smeersel om hun pijlpunten in te dopen. Daarmee zijn ze meteen een buitenbeentje onder de amfibeën. Padden hebben altijd twee gifklieren aan beide kanten van de kop, bij kikkers ontbreken deze. De grootste is de Green & Black Poison Frog, met ruim vier centimeter bijna twee keer zo groot als de Strawberry of de Granular Poison Frog. Spectaculair zijn ze maar vooral de kleine soorten zijn best lastig te vinden. Hun geluid is hoog en slechts heel kort te horen. En ondanks het felle rood contrasteren ze nauwelijks tussen de bladeren waar ze hun voedsel vinden.

Marine Toad (18 cm, geluid)- Ensenada Lodge

Savage Bull Frog (18 cm, geluid) - Cerro Lodge

Van klein tot bijzonder groot. De Marine Toad en de Savage Bull Frog groeien met 18 centimeter uit tot bijna soepbordformaat. Meer dan een pond pad of kikker. En een bek waar alles in past. Van kleine zoogdieren tot insecten, alles gaat naar binnen. Beide zijn het nachtdieren aar toch is de reuzenpad gemakkelijk te vinden. Zodra de tuinverlichting aangaat en de eerste nachtvlinders verschijnen is hij present. De "stierkikker" is meer een bosdier. Net als verwante "schuimkikkers" zetten de dames hun eieren af in grote witte schuimklodders. Gewoon op de bosbodem op plaatsen waar het nat genoeg is voor hun kroost.

Hourglass Treefrog (3,3 cm, geluid) - Arenal Oasis

Masked Treefrog (7,8 cm, geluid) - La Fortuna
Emerald Glass Frog (3 cm) - La Fortuna



Red-eyed Leaf Frog (7,6 cm, geluid) - Poor Man's Paradise
En de allerkleinste: Common Dink / Tink Frog (1 - 2 cm, geluid) - Arenal Oasis

Terwijl we in Nederland al blij zijn met elf soorten kikkers en padden is dat in Costa Rica de minimale score van één avondje kikkers kijken. Alle 141 soorten zal niet lukken, daarvoor zijn enkele te zeldzaam of leven in bijna onbereikbare gebieden. De beste manier om een beetje wegwijs te worden in de tientallen soorten is meegaan met een "Frog Watching Tour". De meeste grote natuurparken bieden ze aan maar wil je echt een gedegen tocht kies dan voor de excursie van Arenal Oasis. Op minder dan een kilometer jungle pad krijg je de schitterendste soorten te horen én te zien. De bekende Tink (of Dink) Frog bijvoorbeeld. Overal in Costa Rica hoor je het geluid maar ze te zien krijgen blijkt verschrikkelijk lastig. Slechts 2,5 cm en dan ook nog eens verborgen onder een blad of stam. Iets groter en  met een totaal ander geluid is de fraaie Hourglass Treefrog. Maar voor mij de meest bizarre boombewoners zijn de glaskikkers. Vooral de pootjes zijn helemaal doorschijnend en het skelet is zo te zien.

Common Rainfrog (5 cm, geluid) - Arenal Oasis
Little Brown Rainfrog (2 cm, - Osa Peninsula)

Rainforest Frog (12 cm, geluid) - Arenal oasis

Tungara Frog (3,3 cm, geluid) - Ensenada Lodge

Op de grond gaat de kikkerparade verder. Rainforest frogs  bijvoorbeeld. Van voren groen, van achter bruin.  Of de Common Rain Frog met een fraai stippenpatroon op de rug. Aan de oostkust kun je uitkijken naar de Tungara Frog. Overdag verborgen maar 's nachts beginnen de mannetjes te roepen. Heel voorzichtig want overal kan een kikkeretende vleermuis op de loer liggen. Slechts één soort die helemaal gespecialiseerd is op het nuttigen van deze padachtige kikkertjes. Nog veel kleiner en lastiger te vinden is de Little Brown Rain Frog. Overdag actief maar helemaal bruin en levend tussen bruine bladeren op een donkere bosbodem. Hier heb je echte een goede gids voor nodig.

Red-eyed Leaf Frog - Selva Verde Lodge

Costa Ricaanse kikkers, eindeloos gevarieerd en met wat hulp uitstekend te vinden.

Bronvermelding:
Amphibians and Reptiles of Costa Rica (Chacón & Johnston - 2013
Costa Rican Frogs 

zaterdag 6 december 2014

Costa Rica - Beachboys

Zwarte Gier
Echte beachboys, dat zijn het. Op elk strand van Costa Rica zijn ze wel te vinden: zwarte gieren. Op zoek naar een aangespoelde en overrijpe vis of gewoon wat rondhangend. Uitdagend rondkijken maar ondertussen voortdurend op hun hoede.
Zwarte gier als beachboy, genietend van een rotte vis - Poor Man's Paradise (Osa Peninsula)
In deze derde aflevering reisimpressies Costa Rica even relaxen op het strand. Schijnbaar oneindige stroken zand langs de Caraïbische kust of met scherpe rotsen afgebakende randen van de Stille Oceaan. Overal dreunen golven onafgebroken op de Midden-Amerikaanse landbrug alsof ze de verbinding tussen Noord- en Zuid-Amerika weer willen wegspoelen. Wenkkrabbetjes en heremietkreeften scharrelen voorzichtig rond. Op zoek naar alles wat maar eetbaar is en in hun mond past

Poor Man´s Paradise (Osa Peninsula)

Wenkkrab - Ensenada Lodge (Manzanillo)


Heremietkreeft - Poor Man's Paradise (Osa Peninsula)

.
Nest van Groene Zeeschildpad - Tortuguero National Park

Costa Rica is vooral bekend als toplocatie voor zeeschildpadden. Vijf soorten komen er aan land om eieren te leggen. Aan de Caribische kust bij Tortuguero is de Groene Zeeschildpad nog in grote aantallen te vinden hoewel ook hier de populatie zwaar onder druk staat. Maar in plaats van schildpadeieren te verkopen heeft de bevolking gekozen voor ecotoerisme. Reizigers zijn bereid te betalen om in het holst van de nacht oog in oog te staan met deze bijna prehistorische monsters. Alles wat de dieren maar zou kunnen verstoren is streng verboden. Geen camera's, geen zaklantaarns, geen geluid. En per nacht slechts een paar kleine groepen op het strand. Als er dan ook nog een Jaguar rondsluipt wordt het wel erg spannend. Maar uiteindelijk zaten ook wij, heel stil en op de hurken, naast een schitterende dame. De ogen half geloken, helemaal in trance, zat ze daar. In haar zelf gegraven kuil, een half uur lang elke minuut een ei naar buiten persend. Op een gegeven moment zie je haar ontwaken. Even rondkijken, en dan begint het zware werk opnieuw. Met de achterpoten wordt de kuil dicht gemaakt. Centimeters zand wordt uitgestort op haar kostbare schat. Met een zachte glimlach om haar brede kaken schuifelt ze vervolgens weer terug naar zee. Wat rest is een ondiepe kuil met haar afdruk.

Mangrove bos - Ensenada Lodge (Manzanillo)

Mangrove zaad - Ensenada Lodge (Manzanillo)

Willet - Ensenada Lodge (Manzanillo)

Kleine blauwe reiger  -Tarcoles

Stranden zijn niet overal toegankelijk. Langs riviermondingen en overal waar de zee aan kracht verliest rukken de mangroven in gesloten gelederen op. Het lijken net steltlopers. Met eb staan ze op hoge poten in het water of op het strand. Zodra de vloed komt likt het zilte water weer aan hun stammen en takken. Vruchten kiemen al aan de boom en kunnen zodra ze afvallen zich meteen in het zachte slik boren. Hoewel lastig toegankelijk zijn mangroven altijd interessant voor vogelaars. Langs de randen scharrelen Kleine blauwe reigers, Oeverlopers en vooral veel Willets zijn er bijna altijd te vinden. Visarenden zweven boven het water en takken zijn het domein van Gele Zangers met hun opvallende bruine kopjes.

Bruine Pelikaan - Tarcoles

Amerikaanse Fregatvogel - Tarcoles

Echte beachboys zijn ook Bruine Pelikanen en Amerikaanse Fregatvogels. Bijna onafscheidelijk lijken ze te zijn. Fregatten als piraten en pelikanen als de zilvervloot. Hoewel ze ook best zelf in staat zijn vis te vangen is het zoveel gemakkelijker om iemand te beroven. Gewoon net zolang pesten totdat de prooi losgelaten wordt.

Zonsondergang - Poor Man's Paradise (Osa Peninsula)

Tropische stranden, een bounty sfeer en altijd verrassend mooi.

donderdag 4 december 2014

Costa Rica bloembezoekers


Streepstaartkolibrie (Stripe-tailed Hummingbird)
Midden Amerika, een tuintje in Costa Rica op meer dan tweeduizend meter hoogte. Een ijzige wind strijkt over prachtig bloeiende struiken. Terwijl mijn gevoelstemperatuur ver onder het vriespunt daalt gonst het letterlijk van de activiteit. Aan alle kanten snort en bromt het. Het lijken wel reusachtige hommels uit "Erik en het klein insectenboek" maar het zijn vogels. Welkom in het rijk van de kolibrie.


Strijd tussen Roodbuikjuweelkolibrie (White-throated Mountain-gem) en Groene Violetoorkolibrie (Green Violet-ear)

Vlinders, bijen en zweefvliegen lijken bloemen te moeten delen met vogels. Maar dat is slechts schijn. Met kleur en vorm weten allerlei soorten zich exclusief te richten op kolibries. Rode of oranje bloemen zijn voor bloembezoekende vogels als vuurtorens in een duistere nacht. Als ze dan ook nog eens een vorm hebben die precies past bij hun snavel dan weet je zeker dat kolibries er heel veel over hebben om hier geregeld even te komen tanken. Grotere soorten (slechts vijftien centimeter....) jagen met genoegen kleinere soorten weg. Maar ook elkaar verdragen ze slecht. Langs bloeiende bosranden of tuinen zie je dan ook voortdurend kolibries patrouilleren.

Purperkeeljuweelkolibrie (Purple-throated Mountain-gem) - Costa Rica, Savègre Mountain Lodge
Roodstaartamazilia (Rufous-tailed hummingbird) - 

Groene violetoorkolibrie (Green Violet-ear) - Costa Rica, Savègre Mountain Lodge 

Rivuli's kolibrie (Magnificent Hummingbird) - Costa Rica, Savègre Mountain Lodge

Bijna vijftig soorten kolibries zijn er te vinden in Costa Rica. Sommige komen verspreid over het gehele land voor, andere zijn beperkt tot bijvoorbeeld de hooggebergte in het centrale hart. Roodstaartamazilia's (Rufous-tailed Hummingbird) zijn vaak de eerste die je tegenkomt na landing in San José. Overal duikt deze agressieve soort op, bij voorkeur in het laagland maar soms tot 2200 meter, Voor de bijna endemische Vulkaankolibries (Volcano Hummingbird) mag het nog wel hoger. Een prachtige locatie om deze in alle rust te kunnen bekijken is Savègre Mountain Lodge in de Talanaca Cordillera. Naast een overvloedige bloemenzee in de tuin zijn er ook nog enkele voerplaatsjes waar elke dag vers honingwater voor de kolibries geserveerd wordt.

Leigrijze Berghoningkruiper (Slaty Flowerpiercer) - Costa Rica, Savègre Mountain Lodge

Als je van nectar houdt maar geen lange snavel en tong hebt blijft er maar één ding over: diefstal. Gewoon overdag, terwijl iedereen het ziet. Leigrijze Berghoningkruipers (Slaty Flowerpiercer) zijn meesters in het stelen van bloemenhoning zonder dat er bestuiving plaats vindt. Net als enkele hommelsoorten in Nederland boren ze een gaatje onder in de bloembuis en bereiken zo de honingpot.

Papilio thoas, een page - Costa Rica, Cerro Lodge (Carara)


Astraptes fulgerator, een dikkopje - Costa Rica, Cerro Lodge (Carara)
Anartia fatima, werkelijk overal te zien in Costa Rica

Phoebis philiae - Costa Rica, Tortuguero National Park
Maar er zijn uiteraard meer bloembezoekers in Costa Rica. In het uiterste noordoosten (Tortuguera National Park) vliegen overal kopergroene bijen rond. Maar het zijn toch vooral de dagvlinders die de meeste aandacht trekken. Vossen (Nymphalidae), luzernevlinders (Pieridae) en allerlei dikkopjes zijn als Europese vlinderaar gemakkelijk te herkennen aan vorm en houding van de vleugels. En zelfs de kleuren zijn bijna Europees. Het verschil tussen onze Koninginnepage en Papilio thoas bijvoorbeeld. Als de vlinder statig langs komt fladderen lijken ze sprekend op elkaar. Pas als ze even gaan zitten is de rijke zwarte tekening op voor en achterzijde toch echt anders.

Agraulis vanilae, een Heliconiidae - Costa Rica, Alajuela


Heliconius sp. - Costa Rica, Alajuela
Heliconius charitonia, een Heliconiidae - Costa Rica, Alajuela

Met Passiebloemvlinders sluit ik dezer presentatie van bijzondere bloembezoekers af. Een bijzonder mooie groep Latijns Amerikaanse vlinders die vooral bekend geworden zijn als kleurige aanwinsten van Europese vlinderhuizen omdat ze gemakkelijk te kweken zijn. Vlak vòòr vertrek naar het vliegveld kon ik nog een uurtje doorbrengen naast een bloeiende Lantana. Costa Rica's bloembezoekers, je raakt er niet op uitgekeken.

Dit was deel 2 van een serie reisimpressies van Costa Rica. Voor het eerste deel zie "Costa Rica, groen en kleurig regenwoud"






maandag 20 oktober 2014

Op jacht naar Jagers met Delta Safari

MS Neeltje Jans
 Zondagochtend 19 oktober, half zeven 's ochtends. Een donkere wade ligt over het zwarte water van de Oosterschelde. Vanaf de Zeelandbrug nadert een spoor van dubbele lampen, allen met slechts één doel: de Roompotsluis. Bijna magisch wordt een kleine stoet, zwijgende en nauwelijks ontwaakte, lieden aangetrokken door de lampen van een oud vissersschip; de Neeltje Jans. Op de kade een vrolijke vrouw die iedereen hartelijk welkom heet.

Delta Safari, "chummen" = geen eendjes maar zeevogels voeren
Delta Safari speurt geregeld met haar gasten naar bijzondere zeevogels voor de Nederlandse en Belgische kust. Op deze herfstige zondag lijkt het weer optimaal. Eerst een stevige bries uit het zuiden en in de loop van de middag zou de wind kunnen aantrekken tot een lichte westerstorm. Om er voor te zorgen dat er meer dan alleen meeuwen achter de boot mee zullen vliegen wordt urenlang een niet aflatende stroom geurend visafval over de golven gestrooid.

Marko Oudenaarden, oprichter en eigenaar van Delta Safari, creëerde meteen al een aangename spanning aan boord. Na een week zuidenwind hebben we kans op Vale Pijlstormvogels! Vanuit de Atlantische Oceaan meegevoerd door het Kanaal en misschien in optimaal licht langs onze lenzen vliegend. Noordelijke Jagers zouden zeker mogelijk zijn maar Kleine Alken zullen door de overheersende windrichting linea recta naar Schotland gevlogen zijn.

Ochtendgloren boven de Noordzee
Ontbijt voor Kleine Mantelmeeuwen

De dag begint met een oogverblindend mooie zonsopgang. In het nog grauwe licht komen de eerste Kleine Mantelmeeuwen, Kokmeeuwen, Storm- en Zilvermeeuwen ons begroeten.

Grote Jager

Grote Jager, jonge vogel

Middelste Jager, niet echt fotogeniek maar beter was liet de vogel zich niet zien

En dan schalt over het houten dek de kreet: JAGER!!!. Een bruin gekleurde meeuw scheert ver van de railing over de golven. Zonder ons een blik te gunnen op zijn bijzondere postuur verdwijnt het dier achter de horizon. Kenners hebben echter al voldoende gezien: een Middelste Jager! Zij zagen de kenmerkende dubbele vlek op de dekveren. Uren later, ver voorbij het Belgische windmolenpark, zullen er nog enkele volgen. Het zijn Russen die tijdens de broedtijd genieten van malse lemmingen en andere meeuwensoorten. Later in het jaar zijn het echte zeeschuimers die de noordelijke Atlantische Oceaan als restaurant gebruiken. Grote Jagers zijn echter duidelijk in de meerderheid. Geregeld duiken ze op in de meeuwenzwerm op zoek naar meevliegende Jan van Genten. Waar zij duiken is altijd wat te halen. Grote witte vleugelvlekken op een verder bruin kleed en een spanwijdte van een Kleine Mantelmeeuw maken de soort gemakkelijk herkenbaar. Ondertussen stijgt de spanning: zou er ook nog een Kleine Jager opduiken? Geregeld werd de soort genoteerd en vervolgens weer doorgestreept. Maar dan bast de stem van de expert: zeker een Kleine Jager. Niet alleen met strepen op de vleugels maar ook met een vlakkere buik en een wat fladderende vlucht.

Jan van Gent

Jan van Gent, een jong die zijn eerste herfst beleefd 

Eén, twee, plons - Jan van Gent op jacht

Voor de fotografen is het spektakel van de vele Jan van Genten een bijna nog grotere uitdaging. Alle kleurgroepen verzamelen is geen probleem. Vanaf de allerjongste bruine vogels via de tweede en derde jaargang tot aan de helder witte volwassen exemplaren zijn aanwezig. Maar het gaat natuurlijk om de ultieme duik vast te leggen. Een krassende gentenroep en dan rechtstandig het water in. De jongste vogels bakken er niet veel van. Misschien geschrokken van het zilte nat proberen ze zo snel mogelijk weer boven te komen. Verbaasd kijken ze bijna scheel naar hun snavelpunt. Waar doen we dit voor als er toch niets in zit? Ondertussen probeert een oudere vogel een complete vissenkop naar binnen te schrokken. Tientallen meeuwen storten zich als kamikaze piloten bovenop hem of haar. Nu is het zaak vast te houden of snel op te stijgen. Maar als zwaargewicht is dat best een probleem. Menig Gent ziet dan ook zijn onverwachte maal in een meeuwenmaag verdwijnen.

Pontische Meeuw
Drieteenmeeuw

Terwijl de neus van de Neeltje Jans weer in de richting van de haven wijst wordt de balans opgemaakt. De storm is meegevallen hoewel een enkeling toch de vissen gevoerd heeft. Pijlstormvogels zijn niet gezien maar het trio Jagers maakt de tocht tot een groot succes. Dwergmeeuwen, Drieteentjes, Pontische- en Geelpootmeeuw, Zwartkop- en Kokmeeuw, Grote- en Kleine Mantelmeeuw, Noordse Stern en zelfs trekkende Veldleeuwerikken, Vinken en Spreeuwen staan op de ieders lijstje.  Terwijl de trossen vastgemaakt worden maakt iedereen zich op voor een afscheid van Delta Safari. Een onvergetelijke dag die door velen opnieuw beleefd kan worden tijdens het bekijken van honderden, misschien wel duizenden, digitale beelden.

Meer lezen over zeevogeltochten? Klik dan op Zeevogelfeest voor een impressie van een tocht met Vogelbescherming in de omgeving van Texel.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...