vrijdag 8 juni 2018

Voetstappen op het Pieterpad 3

Voetstappen kussen de aarde, lichtvoetig voortbewegend door bos en veld. Het hoofd geheven, ogen nieuwsgierig gericht op de horizon, in buidel of hand het evangelie van het Pieterpad.

In deel 3 van deze terugblik op onze Pieterpadervaring volgen we de route van Hardenberg tot aan Groningen. Zes dagetappes en ruim 120 wandelkilometers vanuit Overijssel, dwars door Drenthe en de eerste stappen in Groningen. Lange stukken weg door verveend landschap, bosplantages, de  mooiste laaglandbeek en tenslotte de kop van de Hondsrug.

Hardenberg, Vecht

Vogelmelk

Gramsbergen

Welkom in Drenthe

Coevorden, kasteel

De Overijsselse Vecht was eens de gemakkelijkste route tussen Zwolle en het Duitse achterland. Soms traag en soms snel stromend, dwars door een uitgestrekt met veen opgevuld rivierdal. Op rivierduintjes ontstonden nederzettingen die teruggaan tot ver in de Middeleeuwen. In Hardenberg lijkt het verleden veranderd in een bruisende toekomst, zelfs het Pieterpad moet er wijken voor wegverbreding en bouw van nieuwe woonwijken. Ook in Ane herinnert slechts een monument aan de ondergang van de Utrechtse bisschop. Maar Gramsbergen koestert echter nog zijn oude centrum. De stilte wordt slechts verstoord door voortstappende Pieterpatters en een enkele autochtoon. De grande finale van deze etappe zit in de staart. Natuurontwikkeling rond de Kleine Vecht heeft een klein paradijsje gecreëerd bekroond met de poort van Drenthe. Zwerfstenen opgestapeld tot een Bretonse dolmen maar ook te beleven als deur van het Overijsselse naar het Olde Landschap Drenthe.

Coevorden, Oude Drostendiep

Landschapskunst, drie gebouw profielen samen een driehoek vormend

Landkaartje (Sleen, Jongbloedvaart)

Sleen, voormalig gemeentehuis

Water blijft ook op het lange traject van Coevorden naar Sleen een terugkerend thema. Een aangename verrassing omdat de voormalige veenmoerassen tussen Vecht en Drents plateau bekend staan om hun eindeloze, kaarsrechte wegen. Wulpen zingen weer het hoogste lied boven drijfnatte weilanden langs het herstelde oude Drostendiep, direct ten noorden van Coevorden. Het nieuwe Drostendiep  en de Hoogeveense Vaart staan in rauw contract hiermee. Strak als een liniaal, oevers waar een overstekende ree nauwelijks uit kan komen en water wat zo snel mogelijk het Drentse land mag verlaten. Hoe het ook anders kan blijkt wel bij de Jongbloedvaart tussen Sleen en de Hoogeveense Vaart. Honderden platbuiken zwermen als eskaders jagers rond de rietkraag. Spiedend naar prooi wat vervolgens met genoegen verdwijnt tussen de kaken van deze libellen.
Maar er is meer dan natuur in dit voormalige veengebied. Prachtige landschapskunst bijvoorbeeld. Op de hoek van Drift en fietspad vanaf het Oude Drostendiep staan drie merkwaardige profielen. Dichterbij gekomen blijken het opengewerkte gevels van de drie meest voorkomende bouwwerken in Drenthe te zijn. Boerderij, industriepand en recreatiewoning in een organische driehoek geplaatst. Iets verder stap je het zwijgende verleden in. De verdwenen Joodse gemeenschap wordt blijvend herinnerd op de oude begraafplaats. Onnadenkend en met weinig respect stap ik er rond zonder keppeltje maar probeer het goed te maken door een kiezelsteen te plaatsen op een zerk.
Sleen komt in zicht. Een esdorp met veel "witte schimmel" (zoals planologen de ongebreidelde uitbreiding met villawijkjes noemen) maar een prachtige historische kern.

Veenpluis (Sleenerzand)

Papeloze Kerk, model hunebed

Pieterpad monument (Boswachterij Sleenerzand)

Boswachterij Schoonloo

Zevenster (Schoonloo)
De 24.000 meter tussen Sleen en Schoonloo zijn vooral uitgezet over lange bospaden. Eens alleen productiebos maar hier en daar is te zien dat de houtvesters van weleer echte natuurbeheerders zijn geworden. Verstilde vennen met een verleden tot ver in ijzige tijden, zevenster wat mag bloeien in een middeleeuws hakhoutbosje en dood hout waar schimmels van smullen. Monumenten voor oeroude en moderne historie gaan er glimlachend hand in hand. Gestolde tranen van metalen brokstukken herinneren aan een neergestorte bommenwerper in WO II. Een galgenberg waar geboefte hun laatste adem uitbliezen bovenop resten van verre voorouders. De Papeloze Kerk waar Prof. van Giffen de grootse bouwwerken van de Trechterbeker cultuur reconstrueerde. Verstopt in het bos lijkt het te verdwijnen naast het monument voor de twee Pieterpadmoeders. Eerbiedig klimmen ook wij naar boven en staan in dankbaarheid naast de drie Drentse flinten. Zonder Bertje en Toos hadden wij deze prachtige tocht nooit gelopen.

Andersche Diep

Voorde door Andersche Diep

Hunebed (Rolde)

Jacobuskerk (Rolde)

Van Schoonloo naar Rolde is het slechts 18 kilometer. De laatste stukken staatsbos met ook hier weer,door pluisjes omringde vennen. Het mooiste stuk zit echter vlak voor de staart. Het dal van het Anderse Diep nodigt elke wandelaar uit even stil te staan. Van beslotenheid naar weidsheid, van schaduw naar zon. Ondanks sporen van de verwoestende werking van de mens tijdens de laatste grote ruilverkaveling is deze zijtak van de Drentsche Aa nog redelijk natuurlijk gebleven. De voorde was net te diep om te doorwaden maar met een bruggetje blijven de voeten droog. De weg leidt uiteindelijk naar Rolde zoals alle wegen in de nabije omgeving. Meer dan 5000 jaar centrum van bewoning, geloof en rechterlijke macht maar nu een rustig dommelend slaapdorp met een uitstekend Sri-Lankaans restaurant.

Landschapskunst geïnspireerd op het Pieterpad (Balloërveld)

Ven (Balloërveld)

Het veen mag weer groeien (Balloërveld)

Ringelrups (Gasteren)

De mooiste tocht van deze serie werd dag vier. Van Rolde naar Zuidlaren, via het Balloërveld, de Gasterse Duinen, het Schipborgsche Diep en de prachtige poëtische teksten op de stenen van psychiatrisch ziekenhuis Dennenoord. Een paard in diep gepeins verzonken leek ons te negeren bij de poort naar het geschiedenisboek wat Balloërveld heet. De prehistorische A28 liep hier, boeren legden er raatakkers aan of groeven naar potklei voor het bakken van grove steen. Stuifzand wisselt af met drijfnat veen. Roodborstapuiten en leeuweriken zijn hier nog te vinden. Daarna laat de Drentsche Aa zich steeds meer zien. Soms bescheiden kronkelend, soms als serieuze laaglandbeek met rivierallures. Omdat het maart 18 kilometer naar het centrum van Zuidlaren is kan er alle tijd genomen worden om te genieten van dit unieke beekdal.

Grote Veen (Appèlbergen, Glimmen)

Parende eikentandvlinders

Hoornse Dijk (Haren / Groningen)

Groningen, eindpunt na zes dagen lopen

Het wordt tijd Drenthe te verlaten. Berend Botje kan ons helaas geen uitgeleide doen want hij schijnt volgens de overlevering nog steeds in Amerika te wonen. Een laatste hunebed, een door oorlogsverleden pikzwart gekleurd ven en de benedenloop van de Drentsche Aa herinneren nog even aan het Olde Landschap maar dan lokt toch echt de Martinitoren. Twee kilometer stad als Via Gloriosa zonder Nijmeegse vierdaagse bloemen maar wel met heel veel zuchten en zweetdruppels. En  dan, de grande finale bij het station. Zes etappes met in totaal 121 Pieterpadkilometers en de nodige extra kilometers voor aan- en uitloop. Vier verrassende overnachtingen bij Vrienden op de Fiets en 1 \luxe hotel. En zoveel mooie herinneringen dat zes wandeldagen aanvoelen als bijna zes jaar.

Drentse pluisjes mee naar Brabant
Als souvenir van vijf dagen Pieterpad gaan wat pluisjes mee naar Tilburg, eenarig wollegras en veenpluis samen in de rugzak.

dinsdag 1 mei 2018

Voetstappen op het Pieterpad 2


Voetstappen vereeuwigd. Toos Goorhuis en Bertje Jens in beton vastgelegd voor alle Pieterpad wandelaars die in hun sporen noord of zuidwaarts trekken. Dankbaar voor hun initiatief en alle Pieterpadvrijwilligers staan we stil bij dit bijzondere monument direct achter kasteel Vorden.








In het eerste deel van deze serie trokken we door heuvels en door dalen, passeerden beken en eindigden bij de Maas in Venlo. Voor het tweede deel hebben we een reuzensprong gemaakt en gaan verder vanaf Kasteel Vorden. Geen smokkelpoging om zo het Pieterpad wat korter te maken maar het tussengelegen stuk bewaren we voor dagtochtjes vanuit Tilburg.

Landgoed Den Bramel, Laren
"Dikke Boom", Landgoed Verwolde

Vosje, een solitair levende bij druk doende met verzamelen van wilgenstuifmeel
Het landschap tussen Vorden, Laren en Holten laat zich beleven als een kijkdoos. Vol stillevens van tijden die eens waren en nooit meer terugkomen. Verstilde landhuizen, kleurige luiken van pachtboerderijen en statige lanen herinneren aan 18e en 19e eeuwse Gelderse rijkdom. Klein en bescheiden als Den Bramel tot het bijna protserige van Landgoed Verwolde. Als Pieterpatter mag je vanaf paden even naar binnen kijken. Je blik laten gaan over gevels die bedoeld waren om te imponeren. Tuinornamenten en uitgestrekte bossen ontdekken die eens dienden ter verpozing en vermaak van langgerokte jonkvrouwen en zwierige heren. Wegen die in stilte vertellen over eindeloze rijen marskramers die hier langs trokken. Vanuit Duitsland op weg naar Zutphen en Deventer. Misschien even pauzerend bij wat we nu kennen als de dikke boom. Rond 1500 werd hier een eikeltje aan de aarde toevertrouwd, in 2018 kijkt de woudreus minzaam op het mensenvolk neer.

Holtens zwijn

Holterberg

Vermiljoenhoutzwam, Noetselerberg
Al voor Holten voel je letterlijk het landschap veranderen. Golvende akkers verraden de uitlopers van de Sallandse Heuvelrug. Ruim 130.000  jaar geleden mocht het landijs zich volledig uitleven op een gebied getekend door de machtige Oerrijn. Grintpakketten en rivierduinen werden als een tafellaken opgerold en tientallen meters opgestuwd. Voor de latere landbouwers werd het een brug te ver, alleen voor veeteelt bleek het gebied geschikt. Grazende bekjes en bosbranden zorgden uiteindelijk voor een tapijt van heide gelardeerd met jeneverbossen. Noeste bosbouwers in de jaren dertig van de vorige eeuw veranderden grote delen van de Holterberg, de Noetselerberg en de Hellendoornse Berg in uitgestrekte naaldhoutplantages. Na nog eens tachtig jaar mag de natuur weer terugkeren. Voor het korhoen is het te laat maar de boomleeuwerik wordt er blij van.

Driekleurig viooltje, Hellendoorn


Grenssteen marken Archem en Lemele

Archemerberg, 79 meter + NAP

Beneden Regge
Uitkijktoren Besthmerberg
Tussen Hellendoornse Berg en Lemelerberg ligt een natuurlijke laagte. Verveend en drooggelegd is het nu een uitgestrekt weidegebied afgewisseld met maisakkers. Bijna een adempauze tussen de ene ijstijdrimpel en de volgende plooi. Naar het Noorden lopend is dit meteen de laatste heuvel. die genomen moet worden. Terwijl de Lemelerberg bijna bezadigd gelopen kan worden lijkt de Archemerberg in te zetten op de titel "kuitenbijter". Enkele steile stukjes, uitgeërodeerd door afstromende regen, geven een gelukzalig gevoel als je vanaf de bijna 80 meter hoge top Zwolle probeert te ontdekken. Een passerende boomvalk lijkt wat meewarig naar beneden te kijken op asl dat menselijk geploeter. Ruim 45 meter lager ligt de laatste heuvel, de Bestmenerberg. Met de hoge uitkijktoren wordt het mogelijk om over al het omringend groen te kijken. Naar het zuiden het dal van de Regge, naar het noorden de machtige Overijsselse Vecht. Twee ijstijdrivieren, rustig meanderend en in niets meer herinnerend aan de enorme smeltwaterstromen die hier ooit gelopen hebben.

Vecht, Ommen

Galnoot, Junne

Rheeze
Vechtbrug Hardenberg
De afsluitende etappe van deze aflevering volt het dal van de Vecht van Ommen tot Hardenberg. Deels bebost maar geregeld met schitterende doorkijkjes richting de rivier en zijn begeleidende hooilanden. Boswachterij Hardenberg lijkt op een prelude van de Drentse bossen maar brengt de wandelaar via Rheeze toch weer terug bij de rivier. Als kers op de taart volgen dan nog de Heemser hooilanden en nieuwe natte natuur rond de Molengoot vlakbij het centrum van Hardenberg.

85 kilometer Pieterpad, van rijke cultuurhistorie tot ijstijdgeweld. Al lopend beleef je het landschap van top tot teen.




vrijdag 6 april 2018

Voetstappen op het Pieterpad 1

Pieterpad
Nederland van teen tot kruin. Een dwarsdoorsnede van landschappen die nu net niet oer-Hollands zijn. Dat biedt de oudste en met 498 kilometer langste wandelroute van Nederland. Oorspronkelijk bedacht van Pieterburen naar Pietersberg maar ons alternatief, van  zuid naar noord is ook mogelijk. Afdalend van de Maasterrassen, stuwwallen beklimmend en uiteindelijk de geur van het Wad opsnuivend.






Start en eindpunt Pieterpad op de St.Pietersberg
Oude gangen St.Pietersberg

Gevlekte aronskelk


Maastricht

Watermolen in de Jeker
Het heeft iets symbolisch. De winter verliest geleidelijk zijn ijskoude greep, heel voorzichtig knipoogt het voorjaar naar een bleek zonnetje en onze schoenen zetten hun eerste sporen op een nog uitgestorven Pieterpad. Het is begin maart en vanuit een meer dan tweeduizend jaar oude stad klimmen we omhoog naar een nu uitgeholde berg met ruim vijfenzestig miljoen jaar op de teller. Het geluid van de wind over de golven van de Tethys Zee zal niet anders geklonken hebben dan in 2018. Een vrolijk kwetterende heggenmus brengt ons terug naar het nu. Gevlekte aronskelk begint al uit te lopen en in de groeve bloeit klein hoefblad.

Bemelen

Pieterpadlunch

Bemelerberg

Pad naar de Geul
Geul bij Strabeek


Vanaf de Pietersberg gaat het eerst richting het noordoosten. Bemelen, holle wegen, kleine mergelgroeves herinnerend aan vleermuistellingen in de jaren zeventig en dan richting Strabeek bij Valkenburg. Korte hellingen brengen je steeds hoger en uiteindelijk sta je voor de oever van de Geul. In de zomer arena voor baltsende bosbeekjuffers maar nu een in zichzelf gekeerde beek die heerlijk aan het boetseren is met zijn oevers. Verse beversporen laten zien dat er noeste houtarbeiders in de buurt zijn. Recente krantenberichten vertellen over een provincie die geplaagd wordt door deze knagers maar zelfs met goed kijken kunnen we niet meer dan enkele bewerkte bomen vinden.
Pad noord van Strabeek
Terstraten

Hellerhof

Houten steenuil

Pieterpad markering

Sittard, Markt

Na Strabeek wordt het landschap steeds kleinschaliger. Holle wegen belemmeren het uitzicht. Schitterende Limburgse hoeves in Helle en Terstraten liggen bijna nonchalant uitgestrooid over het plateau. Verlaten grintgroeves ten  oosten van Spaubeek herinneren aan tijden van weleer toen eerst de Rijn verder naar het westen zijn bedding zocht en later de Maas het overnam. Na ruim 20 kilometer laat Sittard zich zien van zijn rijke roomse kant. Een prachtige statie over de Kallenberg nodigt Pieterpatters uit tot overdenking. Louterend voordat men zich op de Markt mag gaan laven.

Isenbruch - Schalbruch

Smalste stukje Nederland 

Montfort, kasteel

Natuur in Nederland is schaars en dat blijkt goed tijdens de derde etappe. Van Sittard naar Montfort zijn het vooral uitgestrekte landbouwgebieden met hier en daar snippers natuur langs snelstromende beekjes. Zingende veldleeuweriken jubelen van blijdschap maar beseffen nog niet dat in dit akkerland het maar moeizaam insecten zoeken is voor hun erfgenamen.

Vlootbeek

Herinnering Romeinse muntvondst Vlootbeek

Teder, klein - Platgeslagen Sinterklaasmutsmos met sporenkapsels

Roer

Beversporen

Kasteel Hillenraedt, Swalmen

Pieterpad trefpunt Swalmen

De vierde etappe van Montfort naar Swalmen is een stuk aangenamer. Beginnend langs een beekje, met verhalen over Romeinse munten die hier ooit begraven lagen, en dan "Het Sweeltje". Tot aan Sint Odiliënberg is het een aangenaam vogelconcert in dit bos. Ooit eens houtproductie en nu overgelaten aan de natuur. Industrieterreinen laten zien dat je de rand van Roermond passeert. Op weg naar het oeroude cultuurlandschap van Boukoul en Swalmen. Middeleeuwse kasteelhoeves (Zuidewijk Spiek en Hillenraedt) laten zien dat dit eens een zeer welvarende streek was. Oude Romeinse wegen van Maastricht naar Xanten en Trier werden tot ver in de Middeleeuwen als handelsroutes gebruikt.

Swalm
Moerasbos Swalm
Voormalig trappistenklooster, Venlo

Grijze steen, oude grensport hertogdom Gelre en Gulik

Na Swalmen wordt het bijna idyllisch. De Swalm laat zien dat de watergoden dolblij zijn met hun herkregen vrijheid. Meanderend door een drijfnat broekbos lijkt het alsof de tijd is blijven stilstaan. Toch worden we hier aan de dag van morgen herinnerd. Op een bankje zit een dame die ons vraagt of wij het Pieterpad volgen. Op haar houten zetel vond zij een zakje met vier paaseitjes en een Paaswens van Donna en Floris. Twee dagen later bleek dat het twee dames waren die met hun honden Donna en Floris een aardigheidje voor mede Peterpatters uitgelegd hadden. Totaal anders maar niet minder mooi wordt het op de Duits-Nederlandse grens. Tegelijkertijd de scheidslijn tussen hoog en middenplateau. Op enkele plaatsen zelfs uitgespoeld tot een tientallen meters diepe kloof. Daarna volgt Tegelen met zijn kleiputten en Venlo.  De eerste vijf etappes Pieterpad nodigen uit om verder te gaan, 107 kilometer gelopen en nog 391 kilometers liggen voor ons.

Pieterpad schoenen



Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...