Doorgaan naar hoofdcontent

Posts

Posts uit 2020 weergeven

Winterkoninkje

Een jaar natuurpresentaties in woorden - dag 305
Velen hebben wat met winterkoninkjes. Zo klein als ze zijn blijven het toch opvallende vogeltjes. Druk rondscharrelend met hun opgewipte staartjes. Keihard zingend met hun karakteristieke wekkergeluidje. En voor de gelukkigen is er de verwondering bij het zien van hun kunstzinnig opgebouwde bolle nestjes. Voor ons kwam er gister nog wat moois bij. Mijn echtgenote kreeg een prachtige winterkoning van kunstschilder Kees Reijnen als dank voor bewezen diensten. Je zou er naar kunnen kijken als vogelkenner en zien hoe de vrije hand van de schilder treffend de snavelvorm geschetst heeft. Misschien dat de rug wat meer kastanjebruin gekund had maar dat is hoe het licht er opvalt. Zij kijkt er vooral naar vanuit de symboliek van ons bijna kleinste vogeltje. Een winterkoning staat voor vindingrijk, moedig en gevoelig. Maar omdat een winterkoning zo klein is staat het ook voor alles eens op een andere manier bekijken. Verbeeldingskracht gebruikend …

Heer Aardhommel

Een jaar natuurpresentaties in woorden - dag 304
Gistermiddag zag ik een heer van stand wat terneer geslagen zitten aan de voet van een voor hem enorme berg. Zijn hoofd naar de aarde gebogen alsof hij er kracht uit zou willen putten. Alle zenuwknopen misschien overbelast met heftige gebeurtenissen en nieuwe indrukken. Het veilige, donkere nest verlaten. Misschien wel met enige zachte druk naar buiten gewerkt en nu in een wereld van licht terecht gekomen. Geuren en geluiden zo anders dan in zijn jeugd. Doldrieste vliegen die rakelings voor hem langs vliegen. Geuren van verleidelijke nectarbronnen die overal vandaan komen maar tegelijk zo verwarrend anders. Zoals je een heer van stand benaderd boog ik mij deemoedig naar hem over. Bood hem een koesterende hand, warm en open. Voorzichtig lichtte hij zijn moede hoofd, keek mij aan in al zijn verwardheid. En kwam gepast in beweging. Rustig stapte hij op mijn vinger. Voelde mijn bemoedigende energie en herkende toen het begin van zijn nieuwe …

Ecosysteem klokje

Een jaar natuurpresentaties in woorden - dag 303
Wist u dat bloemen van klokjes (Campanula's) net kijkdoosjes zijn? Vooral bij perzikbladig klokje is de kans groot om een compleet ecosysteem te zien. Ga er gewoon eens naast zitten, kijk en geniet. Zwarte wegmiertjes waren druk bezig met luizen melken die bovenin de stengels kleine zwarte kolonies vormden. Een schaakbord lieveheersbeestje banjerde er tussendoor, als echte carnivoor af en toe een luisje pakkend. In de eerste bloem zat een mannetjes kleine klokjesbij. Stevig verankerd aan de stijl en wachtend op een bestuivend vrouwtje. Zijn grote broer was er een paar weken eerder, voor hem is echter nog voldoende overgebleven. Een tweede bloem werd bezocht door een loodkleurig bloemweekschildkevertje? Nog geen halve centimeter groot en heerlijk knabbelend aan stuifmeel. En ook deze herbivoor zou last krijgen van een jager. Heel omzichtig stapt een jonge miersikkelwants de bloem binnen. Even een omtrekkende beweging en dan recht op h…

Keldermuis

Een jaar natuurpresentaties in woorden - dag 302
Muizen zijn er in diverse maten. Van woel- tot ware muis, van bruine rat tot dwergmuis. Allemaal zijn het knaagdieren maar wel elk met een eigen niche. Hiervoor zijn uiteraard voedselvoorkeuren belangrijk maar ook de vorm van het gebied. De woelers hebben plooikiezen voor een zuiver plantaardig dieet, de waren hebben knobbelkiezen en eten als dan wij maar dan alles rauw. Sinds kort hebben wij muizen in de kelder maar uit hun knaagsporen is nog geen "merk en type" af te leiden. Keutels zijn er niet gevonden, wel duidelijk door tandjes open geknaagde meelzakjes. Het begon echter met een restje chocoladerozijntjes waar de bruine schil afgeknabbeld werd om het zachte binnenste te bereiken. Ook een bruine suikerzak werd geproefd maar dat was kennelijk niet lekker. Meest waarschijnlijk is dat onze keldermuis behoort bij de huismuizen maar een bosmuis of zelfs een rosse woelmuis is niet uit te sluiten. Als goed bioloog gun ik mijn med…

Bleke franjehoed

Een jaar natuurpresentaties in woorden - dag 301
Tot stof zult gij wederkeren. Wijze woorden die ons nietig bestaan nog eens onderstrepen. Voor ons, op twee benen lopende primaten, zijn het vooral bacteriën die helpen om deze voorspelling uit te laten komen. Maar als je boom bent wordt dat wel wat anders. Zelfs blad verteert sneller met hulp van duizenden, grotendeels onzichtbare schimmeldraden. Maar het is vooral hout wat alleen door deze nuttige organismen opgeruimd kan worden. Zonder gezwam zou het leven al in het Carboon verstikt zijn onder een gigantische berg houtsnippers. Ook bij ons in de tuin gaat de natuur zijn gang. Berkenstammetjes, meegenomen om het schelpen-houtschijven pad naar de voordeur te markeren blijken goed in de smaak te vallen bij het witte leger. Ook de diep ingegraven boomstammen van de pergola en de houten bekisting van de vijverrand zal eens veranderen in houtpulp. Wie bezig zijn valt na de vele regen goed op. Letterlijk honderden wit gefranjerde hoeden op w…

Groot insectenboek

Een jaar natuurpresentaties in woorden - dag 300
Driehonderd dagen geleden greep ik de uitdaging aan om een jaar lang elke dag een natuurpresentatie in woorden te schrijven. Vandaag is de 300ste dag, nog 65 te gaan en het jaar is vol. Terugkijkend waren vooral insecten belangrijke spelers op dit digitale toneel. Van klein tot groot, van bont tot saai bruin. Bijna zou je mijn blog met een knipoog het groot insectenboek kunnen noemen. En dat zou ook nog eens zeer toepasselijk zijn want niets is algemener in Nederland dan insecten. Alleen in ons mini-tuintje zijn al 645 soorten genoteerd en dagelijks komen er nieuwe bij. Daarbij komt dat ze zo vormenrijk zijn dat om alles te kunnen benoemen tientallen specialisten nodig zijn. Bij sluip- en schildwespen, kortschildkevers en vliegen moet je vaak al blij zijn als het genus te herkennen is.  Nog veel leuker is het om eens naar hun gedrag te kijken. Sommigen lijken bijna doelloos rond te rennen maar altijd is er wel een patroon in te herkennen…

Hollandse ui

Een jaar natuurpresentaties in woorden - dag 299
Siepels, daarvoor moet je naar Grunn. Of je nu in Stad of Ommeland gaat zoeken, overal zijn siepels te krijgen. Groeien doen ze er nauwelijks meer, voor velden Hollandse uien moet je zuidelijker zijn. Maar voor echte Hollandse uien moet je in het rivierengebied zijn of in het uiterste zuidpuntje waar daslook wild groeit. Op veel plaatsen is deze ui echter aangeplant en verwilderd. Moeslook zochten we vroeger op de IJsseldijk bij Kampen. Veruit de meest algemene ui is echter kraailook. Overal in het rivierengebied te vinden. Let maar eens op ronde, holle graskleurige bladeren en een stengel getooid met een donkerpaaarse bol. Soms groeien daar bloemen uit, soms worden hierin bolletjes gevormd. Elke keer weer bijzonder om een ui te vinden met een normale bol in de kelder en een tweede op zolder. In ieder geval biedt het kraailook de mogelijkheid om zich razendsnel te verspreiden. Maaien is geen enkel probleem. Of de zaden, of de nieuwe boll…

Gehakkelde aurelia

Een jaar natuurpresentaties in woorden - dag 298
"Wil de laatste vlinder het licht even uitdoen?" Die dramatische vraag hoeft gelukkig nog niet beantwoord te worden. Hoewel...de heivlinder, eens zo algemeen, is al bijna uitgestorven. Het heideblauwtje en de argusvlinder hebben het moeilijk, veel dikkopjes worden steeds minder gezien. En met de komst van grote vos en scheefbloemwitje is het tij echt niet gekeerd. Toch er zijn er een paar soorten die het nog steeds goed doen. Dagpauwoog en klein koolwitje fladderen overal nog rond. Atalanta's en distelvlinder hebben af en toe wat mindere jaren maar dat mag als trekvlinder. Waar het echt goed mee gaat is de gehakkelde aurelia. Zijn goed gecamoufleerde rupsen zijn geen fijnproevers. Maar wat nog belangrijker is: zij zijn goed bestand tegen de overmatige hoeveelheid stikstof die nu onze natuur teistert. Grond verzuurt en bladeren moeten het doen met een totaal andere stikstof- en mineralenaanbod om hun smakelijke bladmoes op t…

Vurige kindercrèche

Een jaar natuurpresentaties in woorden - dag 297
Het leven bij de familie vuurwants lijkt bijzonder weldadig. Het jaar begon met heerlijk de pootjes strekken. Rondrennen, wat zuigen aan zaden en soms als tussendoortje een dood insect. Vrees voor snavels hebben ze niet. Flink stinken en in het uiterste geval even prikken is meer dan voldoende om elke koolmees af te schrikken. Daarna volgden een paar weken vol interessante avontuurtjes tussen de heren en de dames. In het ultieme moment zitten ze letterlijk met hun achtereind aan elkaar verankerd en kunnen zo zelfs rondlopen. Degene die vooruit kijkt, meestal de dame, leidt; degene die achteruit kijkt heeft maar te volgen. Daarna is het eitjes afzetten en wachten op het jonge gebroed. Inmiddels is het begin juli en overal kun je nu kleinere of grotere kindercrèches van deze prachtige wantsen. Vaak met één of meerdere volwassen wantsen als zorgzame oppassers erbij. Overdag is het geregeld genieten van de zon met af en toe even wat voedsel …

Boze eikenprocessierups

Een jaar natuurpresentaties in woorden - dag 296
Beesten en verkeersborden, kennelijk een uitdagend thema voor vormgevers. Van overstekende nijlpaarden tot onvoorzichtige helmcasuarissen, al reizend over de aardbol kom je er nog al wat tegen. Zelfs in ons gereguleerde landje kunnen we er wat van. Hoppende padden en springende zwijntjes zijn er in alle maten. Maar een boze eikenprocessierups was ik nog niet tegengekomen. De mondhoeken naar beneden getrokken, een diepe frons in het voorhoofd en een stukje mals eikenblad in een pootje geklemd. Dat het arme beest geen enkele gelijkenis heeft met de werkelijkheid doet er niet toe. Een jong insect met zeven paar poten is geen vlinderrups maar een larf van een bladwesp. Het gaat echter om de boodschap. De verwijzing naar het RIVM moet dat duidelijk maken. Blijf op minstens 1,5 meter en vermijd contact. Want anders gebeurt er wat. Grof geschut wordt dan ingezet. Vergiftigde pijlen heeft de rups alvast klaar gezet, nog een stap en hij schiet. O…

Knappe exoot

Een jaar natuurpresentaties in woorden - dag 295
Volgende week mag ik voor HOVO Utrecht een korte cursus over exoten verzorgen. Beestjes en plantjes die met onze hulp in Nederland terecht gekomen zijn en in dit voor hun vreemde oord vaste voet aan de grond gekregen hebben. Soms waren het verstekelingen, soms zijn het overblijfselen van onze verzamelwoede. Vooral aquarium en vijverliefhebbers hebben nogal eens wat over de schutting gekieperd. Van waterpest tot goudvis, als het  teveel werd ging het de sloot in. Eén van de meest bijzondere plantjes die het ondanks vroegere strenge winters in ons klimaat gered heeft is de grote kroosvaren. Afkomstig uit Noord-Amerika is het wel wat temperatuurschommelingen gewend maar het beschikt ook over een onzichtbare bondgenoot. Een cyanobacterie, in de volksmond bekend als blauwwier, die in het drijvende varentje zelfs een eigen appartement heeft. Maar ook dit is niet zonder eigen belang. Anabaena azollae, zoals de gast heet, kan gasvormig stikstof …

Overleden bosspitsmuis

Een jaar natuurpresentaties in woorden - dag 294
Zwervend over Ne'erlands wandelpaden ontvouwt de wereld zich van wolk tot zandkorrel. Terwijl de koekoek's roep verstomt is zingt de zanglijster nog zijn hoogste lied. Bruine zandoogjes dartelen rond de kattenstaarten. En, heel stil, ligt daar dan een bosspitsmuis. Enkele dagen geleden nog een dartele insecteneter en nu in de dood verstard. Gewoon op het pad richting Bergharen, half verscholen tussen het gras wat als een lijkwade over hem of haar neder buigt. Wat er gebeurd is? Van schrik overleden? Verhongerd? Of gegrepen door een predator die nog niet wist dat insecteneters niet te pruimen zijn. Alleen kerkuilen weten er raad mee. Hap, slik weg. Ondanks hun naam zijn bosspitsmuizen totaal niet verwant aan knaagdieren. Hun positie in het dierenrijk zit dicht bij de egels en hun gebit is oeroud. Morganucodon gebruikte een vergelijkbare combinatie van tandjes en kiesjes al om kleine beestjes te vangen en dat was 200 miljoen jaar g…

Struikrover

Een jaar natuurpresentaties in woorden - dag 293
Een tuin zou een plek kunnen zijn waar je tot rust komt. Geen impulsen, alleen weldadig fleurig groen. Je onderdompelend in bloemen geuren met als achtergrondkoor het gezoem van bijen. Hoe anders is ons eco tuintje. Er wordt geknaagd en gejaagd, gehopt en gevlucht. Rond het bijenhotel is het een gekkenhuis van af en aan vliegende moeders. Belaagd door wellustige mannen en lastig  gevallen door vervelende broedparasieten. Letterlijk overal "miechelen" de kleine hoppertjes. Net een dag ontsnapt aan hun kikkervisjes bestaan en nu al hondsbrutaal. En de vlinderstruik is meer dan het decor van aan de bar hangende vlinders. Zat er gister al een stuifmeel schrokkende penseelkever in, vandaag was het de plek van een struikrover. Omdat zijn sabel ontbrak was hij te herkennen als heer.  Als alle sabelsprinkhanen houdt hij van snoepen maar zijn lievelingskostje bestaat uit rauwe insecten. Stevig kauwen en alles wat eetbaar is verdwijnt na…

Italiaan in de keuken

Een jaar natuurpresentaties in woorden - dag 292
Goed waarnemen is zeker binnen de  biologie buitengewoon belangrijk. Niet alleen als het gaat om experimenten of beschrijvingen maar ook om waarnemingen binnen de woning. Bij ons lijkt het soms een echte menagerie: eikenspringspinnen, wapenvliegen en nu ook al muizen. Maar deze week was het weer eens echt raak. Nadat er eerst al eens een Mediterrane reuzenspin was opgedoken, mogelijk afkomstig uit fruit, kwam er deze week een tweede Zuid-Europeaan ons huis binnen. Het Italiaans zandkroeskopje. Een onooglijk klein vlindertje zat zomaar op de afzuigkap. Zeker vergeleken bij de Olios spin een dwergje, minder dan een centimeter en ook nog eens druk fladderend. Pas na enige overredingsdrang met hulp van een verkoelende koelkast kon er een foto gemaakt worden. Wat meteen opviel was de helderwitte pruik en opvallend zwart-witte bandering. Toch was de determinatie niet meteen rond, pas met hulp van specialisten op de Facebook pagina Microlepidop…

Oeroude waterlelie

Een jaar natuurpresentaties in woorden - dag 291Vanmiddag zat ik bij de vijver, starend naar een snorzweefvliegje die bijna verdwaalde tussen de massa meeldraden van een prachtige waterlelie bloem. Zonder het te weten was het insect in een tijdmachine gestapt. Met de snelheid van het licht werd hij teruggevoerd naar 110 miljoen jaar geleden. Een moment in de geschiedenis dat waterlelies als eerste van de moderne bloemen ontworpen werd. Terwijl Iguanodon's met hun snavelbekken van hun bladeren knaagden werden hun bloemen steeds groter. Schutbladeren werden wit en vermenigvuldigen zich tot een dichte warreling. De platte stamper werd steeds breder en de meeldraden gingen steeds meer stuifmeel produceren. Te zwaar om door de wind verspreid te worden en veel te veel om te gebruiken voor bestuiving. Waterlelies hadden ontdekt dat kevers veel betere bestuivers waren dan regendruppels of stormen. Alleen kevers denken maar aan een paar dingen en voedsel staat hoog op hun lijstje. Waterlel…

Op heterdaad betrapt

Een jaar natuurpresentaties in woorden - dag 290
Het was zo'n dag zoals zomers zouden moeten zijn. Warm, zonnig, zoemende insecten en vooral heerlijk niets doen op onze vrije dag. En terwijl we zo zaten te genieten van onze tuin gebeurde het. Recht voor ons kwam een prachtige wesp aangevlogen. Niet bepaald in een rechte lijn en veel stijg vermogen zat er ook niet in. Worstelend tussen voor haar manshoge tijm stengels leek ze bijna vast te zitten. Dichterbij gekomen bleek dat het niet zomaar een wesp was. Haar last bestond uit een voor haar enorme lapsnuittor. Voor kamerplantenliefhebbers geen onbekende, als larf vreten ze wortels aan. Deze tor zal echter nooit meer nakomelingen krijgen. Een antenne zwaaide nog wat hulpeloos rond maar verder was ze zo verdoofd dat ze totaal willoos zich had laten schikken tot een handzaam pakket. Passend tussen achterste en middelste pootpaar werd ze mee gesleept. Haar lot was levend opgegeten te worden door een hongerig jong van de grote snuitkever…

Rode viltmijt

Een jaar natuurpresentaties in woorden - dag 289
Over spinnen heeft iedereen wel een mening. Sommigen vinden ze eng, anderen waanzinnig mooi en doen er alles voor om zoveel mogelijk soorten te zien of op te kweken. Teken zijn ook spinachtigen maar die vallen in de categorie afschuwelijk. Feitelijk zijn het parasitisch levende mijten maar dat roept zeker vragende gezichten op. En dat is toch best bijzonder als je bedenkt dat elke tuin er vol zit met mijten. Sommigen bijna microscopisch klein, anderen halen net de 1 - 1,5 millimeter. Onze iep zit er vol mee. Ondanks hun minieme formaat vallen ze direct op. Rondrennende rode stipjes, meer is het niet. Maar pak eens een camera of goede loep. Pas dan zie je het schitterende vilten jasje. De vier gelede pootjes en de enorme kaken. Deze zijn er niet om prooien te verscheuren maat dienen als grijpers. Op de foto is een stofluis gevangen en met enige fantasie zie je wat er gebeurt. De stofluis kan geen kant op terwijl het laatste druppeltje lic…

Metselspinnendoder

Een jaar natuurpresentaties in woorden - dag 288
Ik heb u, als lezer van mijn blog, al vaak meegevoerd langs de vele verrassingen in ons ecologisch aangelegde mini tuintje. Ook vandaag was het weer bijzonder. De iep leverde een nieuw wantsje, een nieuwe cicade en een hongerige fluweelmijt die in het vangbakje al begon met het verslinden van een thrips. Maar de leukste vondst van vandaag was een metselspinnendoder. Niet alleen omdat het de 700ste soort was in de  totaallijst maar ook omdat het een zeer bijzonder levend beestje is. Het vrouwtje van deze pikzwarte, ruim een centimeter grote wesp rent als een dolle rond om spinnen te verschalken. Deze gaan als levende prooi naar haar kroost wat nog geboren moet worden. Mocht ze zelfs nog wat behoefte hebben aan extra eiwitten dan bijt ze gewoon een pootje van de spin af en likt het uitlopende lichaamsvocht op. Op zich is dit geen bijzonder bedrag want vele graafwespen doen dit. Wel uniek is het vele werk wat ze daarna gaat doen om de eiere…

Zeevogels Helgoland

Een jaar natuurpresentaties in woorden - dag 287

Drie dagen Helgoland is een totale onderdompeling in geuren, geluiden en beelden. Van een rood geringde en uiterst zeldzame struikrietzanger tot spectaculaiore zonsondergangen boven lawaaierige en vooral stinkende zeevogel broedplaatsen. 
Omdat er elk jaar maar plaats is voor ongeveer vijftien deelnemers is deze derde Helgolandse blog vooral bedoeld om de rijkdom van de kliffen te  delen. Op en bijna in het rode zandsteen zijn jaarlijks steeds meer broedende zeekoeten en Jan van Genten te vinden. Elkaar verdringend om elk bereikbaar richeltje en vlak stukje steen broeden ze meestal maar één en zelden twee eieren uit. Het aantal drieteenmeeuwen blijft vrijwel gelijk maar het vinden van een alk of noordse stormvogel ios elke keer weer een sensatie. Waarom deze twee het minder goed doen blijft gissen. Meest waarschijnlijk is dat een zeer kleine populatie aan de uiterste zuidgrens van hun broedplaatsen kwetsbaar is. Kleine en grote mantelmeeu…

Blaasjeskrab

Een jaar natuurpresentaties in woorden - dag 286
Düne. Eens een kalksteen klif en nu een zandeiland voor de kust van Helgoland. Bekend om de grijze en gewone zeehonden die je op het strand prachtig kan fotograferen. In de jaarlijkse Natuurpresentaties excursie gaan we echter altijd eerst naar een klein strandje met wat getijdepoeltjes. Een leuke plek waar altijd wel wat leuke bruin- en roodwieren maar ook kwallen aanspoelen.  Vandaag was het echter een klein; rood gevlekt krabje wat de topper werd. Feitelijk helemaal geen leuke waarneming want het beestje is uit verre oorden met ballastwater meegenomen. De Chinese zee was voor 2000 de plek waar je haar kon ontmoeten. Sindsdien werd in korte tijd de Noordzee gekoloniseerd. Het verwante penseelkrabje was al eerder aangekomen. Beide wisten zonder problemen de verdedigingslinie van de strandkrab te doorbreken.  Mogelijk hebben ze net een iets andere niche gevonden. Wat ook kan is dat ze door hun geringe grootte konden schuilen op plaatsen …

Helgoland

Een jaar lang natuurpresentaties in woorden  - dag 285
Vandaag met de jaarlijkse Natuurpresentaties excursie naar Helgoland. Niet meet dan een rood rotsblok in een blauwgroene zee. Maar wel de plek waar honderden genten hun thuis vinden. Waar duizenden koeten hun jongen van hoge rotsen richting zee lokken. En de plek waar onze oer-kool prachtig geel bloeit. Om jullie; geachte lezers even mee te nemen naar dit pradijsje een beeld van een paar Jan van Genten. Sommigen nog met eieren; velen met jongen maar altijd kibbelend met de buren. En als de honger zich laat voelen is het slechts twee wieken uitvouwen en weg zweven richting verse vis

Verrassende penseelkever

Een jaar lang natuurpresentaties in woorden - dag 284
Brabant noemt zich graag bourgondisch. Genietend van het goede des levens, kleurrijk en soms wat extravagant. Of dat werkelijk zo is moet ik na drie Brabantse jaren nog ontdekken. Maar de natuur is er zeker rijker. Zuidelijke soorten komen soms tot aan de grote rivieren en in mijn tuinlijst staan inmiddels tientallen soorten die ik nooit in het Drentse of Groningse gezien heb. En de omschrijving klopt in ieder geval voor de penseelkever die vandaag onze bloeiende dwerg vlinderstruik bezocht. Wat een knallend gekleurde verrassing! Leken zouden misschien op de loop gaan voor de geel-zwarte wespen tekening maar kom maar gerust dichterbij. Het kevertje trekt zich niets van ons aan en is gewoon druk met stuifmeel eten. Misschien is hij net verpopt na twee jaar als keverlarf zich volgegeten te hebben met rottend hout. Eindelijk bevrijdt uit dit bedompte hok en op de wieken gegaan richting de eerste stuifmeelbron die hij kon vinden. Meesta…

Stille wachter

Een jaar lang natuurpresentaties in woorden - dag 283
Wij hebben nu al bijna twee jaar geleden onze TV vaarwel gezegd nadat we ons beseften dat het ding al ruim zes maanden niet gebruikt was. En dat geeft heel veel tijd voor andere leuke zaken zoals het genieten van spektakel in onze vijver. Enorme aantallen kikkervisjes zijn er voortdurend op zoek naar smakelijke hapjes. Wat begon met algjes knabbelen is nu zuigen aan een verdronken segrijnslak. Maar het mooiste speelt zich af in een klein hoekje. Verborgen onder een paar stenen heeft een driedoornige stekelbaars een prachtige plek voor zijn broed gevonden. Zij is al langer niet meer in beeld, aan hem de taak om het broed te bewaken en te voorzien van zuurstof. En dat gebeurt ijzingwekkend fanatiek. Een minuut wapperen boven de eitjes en dan weer snel naar buiten om uit te kijken naar potentiële indringers. Soms is het een kikkervisje, soms een andere stekelbaars waar zeer geïrriteerd op wordt gereageerd. Totaal geruisloos maar wel in…

Kleine mosboorder

Een jaar lang natuurpresentaties in woorden - dag 282
Gister had ik als thema vreemde creaturen met daarbij het accent op een bizar uiterlijk. Vandaag kies ik het andere uiterste: klein  maar onvergetelijk mooi. De keus is dan bijna eindeloos. Van de prachtige veervormige sprieten van een dansmug tot de bijna kunstzinnig vormgegeven bloem van een gele honingklaver. Uiteindelijk werd het een heel klein vlindertje. Nog geen halve centimeter groot maar uitgedost in een jas die ontworpen had kunnen zijn  door de meest extravagante mode ontwerper. Waarom de kleine mosboorder deze kleurenpracht nodig heeft? Werkelijk geen idee. Ze zijn nachtactief en dus zal het niet gaan om het herkennen van een partner. En deze combinatie van felle kleuren werkt overdag ook niet als camouflage. Voor hongerige vogels zijn ze echter veel te klein. En vlinderetende insecten werken met geur bij het opsporen van hun prooi. De rupsjes van dit miniatuurtje zijn ook al bijzonder. Niet wat betreft kleur maar wel al…

Kevercicade

Een jaar lang natuurpresentaties in woorden - dag 281
Als je er oog voor hebt zie je de meest vreemde creaturen in je tuintje. Soms zie je ze zelfs helemaal niet maar vind je alleen bizarre knaagsporen. Rondjes gesneden uit rozenbladeren verraadt de aanwezigheid van behangersbijen. Een gat in de muur waar twee zwarte "draadjes" uitsteken is het hol van de muurzesoog, een grote spin die met zijn twee voetjes elke trilling voelt en razendsnel kan toeslaan. Maar de hoofdprijs voor het meest vreemde beestje gaat wat mij betreft naar de kevercicade. Minder dan een centimeter groot en om hier nog een dier in herkennen vergt wel de nodige fantasie.Via de poten kun je de kop vinden. En dan vallen de grote ogen ook op. Kevercicades behoren tot de dezelfde grote groep als de "cigalle" / cicaden die een avond in de Provence zo onvergetelijk lawaaiig kunnen maken. In de tuin leven ze graag van houtige gewassen met een grote voorkeur voor klimop. Zuigen aan knoppen doen ze het l…

Utrechtse muren

Een jaar lang natuurpresentaties in woorden - dag 280
Dwalen door de binnenstad van Utrecht ontkom je niet aan het groen. Stadswal en park Lepelenburg zijn vermaard om hun bomen uit het begin van de vorige eeuw. Maar voor botanici zijn vooral de muren van de Oude en de Nieuwe gracht beroemd. Decennia geleden liep ik er voor het eerst en hoorde er al over een tweehonderd jaar oude vijgenboom. Ontsproten uit een achteloos weggeworpen pitje en uitgegroeid tot een in een muur verankerde boom. Ondanks vele restauraties zijn de meeste kademuren nog redelijk authentiek. En ook nog vrijwel overal in twee verdiepingen aanwezig. Dit laatste heeft alles te maken met de omlegging van de Rijn in 1122. Daardoor zakte het water vier meter en het was toch handig om vanuit schepen een directe verbinding met de handelshuizen te hebben. Al dit metselwerk op muur en "werf" werd uitgevoerd met kalkrijke specie. En dat was weer ideaal voor legio muurplanten. Muurvaren en steenbreekvaren zijn op ve…

Gele hoornpapaver

Een jaar lang natuurpresentaties in woorden - dag 279
Afgelopen week was ik weer eens op het werkeiland Neeltje Jans. Eens een platte opgespoten plaat in de Oosterschelde, nu een prachtig duinreservaat waar de meeste mensen alleen komen voor het Deltapark. Direct daarnaast liggen echter prachtige getijdepoeltjes vol met zeeanemonen, zakpijpen en krabben. Maar ook de oever is de moeite waard. Gele hoornpapaver stond er in volle bloei. In mijn herinnering een plant van Bretonse kusten en volgens de flora eigenlijk van nog verder weg. Klimaatverandering brengt de plant echter steeds verder noordelijk. Dijken en steenstort langs de kust zijn ideaal als standplaats maar ook rivieroevers zijn mogelijk. Snel opwarmend en toch nog voldoende ruimte gevend voor het tweejarige bladrozet. Zeekool en zeeraket komen in hetzelfde biotoop voor. Als papaver is het maar een rare. Geen bolvormige zaaddoos maar een gekromde hauw. En de jonge plant heeft net als zijn familielid stinkende gouwe heldergeel m…

Exotische pokken

Een jaar lang natuurpresentaties in woorden - dag 278
Nog enkele weken en dan start in Utrecht een korte cursus "Exotische flora en fauna" in Nederland. Grote vraag is dan uiteraard wat een exoot is en hoelang mag een dier of plant er over doen voordat hij of zij volledig ingeburgerd is. Niemand ziet kalmoes aan voor een exoot want al honderden jaren is het een geurig sieraad voor venige sloten. Maar met Nieuw Zeelandse zeepokken is dat toch een ander verhaal. Deze grappige kreeftjes leven in zelfgebouwde doosjes van kalk op schelpen en blokken steen tussen hoog- en laagwaterlijn. Zodra het water hoog genoeg staat gaan de klepjes open en wapperen klein vangarmpjes water met hopelijk wat voedseldeeltjes richting mondopening. In `1946 werd de eerste waarneming genoteerd op het strand bij Wassenaar. Daarna ging het hard. In de Delta en rond het Wad is onze inheemse zeepok door ruimte concurrentie vrijwel geheel verdwenen. Het beestje had de lange reis naar Europa gemaakt op sche…

Koekoekshommel

Een jaar lang natuurpresentaties in woorden - dag 277
"Koekoek, koekoek". Wie wordt er niet blij van als de koekoek weer in ons land is? Wij zeker want dan is het echt voorjaar. Maar voor graspieper en kleine karekiet is het alleen maar slecht nieuws. Hun broedseizoen kan zomaar wreed verstoord worden door een koekoeksjong. Maar niet alle koekoeken zijn trekvogels, er zijn ook stiekeme gasten die permanent bij ons verblijven. Geen vogels maar insecten. Koekoekshommels overwinteren net als andere hommels. Een bevruchte koningin gaat in winterrust en laat in het voorjaar komt ze boven de grond. Voor haar is dat de beste tijd, haar toekomstige gastvrouw heeft dan een nest gesticht. Wie dat zal zijn hangt af van de soort. Van de zeven Nederlandse soorten is niet iedereen even kieskeurig maar wel belangrijk is dat ze lijken op de bewoners van het nest die ze willen gaan overvallen. De grote koekoekshommel heeft wel wat van een aardhommels. De kleuren verschillen iets en het achter…

Motmug

Een jaar lang natuurpresentaties in woorden - dag 276
Natuur kan best verwarrend zijn. Je denkt een bij te zien en het is een vlieg. Dat is uiteraard gewoon een kwestie van foppen. Wees gelijkend aan vreselijk steekbeest en je wordt met rust gelaten. Maar onze taal maakt het niet makkelijker.  Vlinders die door het leven gaan met de naam rups zoals de wilgenhoputrups. Of wat te denken van een wespvlinder. Geen wesp ,maar een echte vlinder. Motmugjes zijn ook een goed voorbeeld. Ze hebben niets met motten te maken. Ze lijken er niets eens op en vliegen ook niet 's nachts zoals de meeste motten. Het zijn "Diptera", tweevleugeligen en binnen deze grote groep familie van de muggen. Geen stekers maar wel met draadvormige sprieten en niet een echte vliegenantenne bestaande uit een een verdikte basis met een haar er op. Ze zijn altijd klein, meestal slechts drie millimeter, en houden de harige vleugels vaak schuin naar buiten. Als made maar ook als volwassen beestje leven ze van…

Harige rupsen

Een jaar lang natuurpresentaties in woorden - dag 275
Sinds de eikenprocessierups in Nederland binnen gefladderd is zijn we met z'n allen bijna panisch geworden van harige rupsen. Was een grote beer vroeger nog een juweel van wegbermen en natte slootkanten of een veelvraat een aanwinst op elke heide excursie in augustus; tegenwoordig is het reden voor dolle paniek. Bijna zouden we 112 bellen, de boswachter vragen om in beschermende kleding en gewapend met gifspuit direct te komen en, niet te vergeten, de Telegraaf informeren. En dat terwijl deze prachtige beestjes rustig zitten te eten en alleen een bontjas gebruiken om een koolmees op andere gedachten te brengen. Alleen de koekoek laat zich niet foppen. Deze lust graag een groot beertje en een donsvlinder versmaadt hij ook niet. Vandaag kwam ik tientallen rupsen tegen van de basterdsatijnvlinder. Knabbelend aan allerlei struikjes op het vroegere werkeiland Neeltje Jans in de Oosterschelde. Mijn bonuszoon riep meteen "Pas op!&…

Kwartet microvlinders

Een jaar lang natuurpresentaties in woorden - dag 274
Juni is een uitstekende maand om eens een kwartetje micro nachtvlinders bij elkaar te zoeken. Het meest gemakkelijke is een bloemrijke berm met vooral veel verscheidenheid. Wat brandnetels erbij? Geen probleem. En distels? Dat betekent een grote kans op de distelknoopvlekje. Veel soorten in bermen zijn echter geen specialisten. De kommawortelmot bijvoorbeeld. Wel een bladroller maar een soort die in de wortels van diverse kruiden leeft maar geen bladeren oprolt. Meestal gaan ze voor margriet of duizendblad maar ook op boerenwormkruid zijn ze gevonden. Op grassen leven de rupsen van de gewone grasmot. maar ook voor hun maakt het weinig uit of er witbol of beemdgras groeit.  En dan zijn er nog de dwaalgasten zoals de vierkantoogbladroller. Zijn rupsen leven op els of ruwe berk. Voor de volwassen vlinders leveren bloeiende bermen een paar druppels nectar waarmee ze weer helemaal verkwikt aan het werk kunnen met het voortbestaan van hun…

Wolf

Een jaar lang natuurpresentaties in woorden - dag 273
Wolven en eikenprocessierupsen strijden om de eerste plaats als het gaat om aandacht van sensatie journalisten. Als je hun teksten moet geloven lijdt Nederland massaal onder Roodkapje terreur en dat terwijl alle Nederlanders geen leven meer hebben door ondraaglijke jeuk. En in hun haast om Nederland veilig te maken schieten we elk roofdier maar af en vermoorden we tegelijkertijd alle insecten plat spuiten. Dat er meer schapen dood gebeten worden door honden is niet van belang. En dat koolmezen uitsterven omdat er geen voedsel is voor hun jongen...een kniesoor die daarover begint. Leren leven met wilde natuur is verdwenen uit onze genen. Eikenprocessierupsen zitten tegenwoordig overal (zolang hun natuurlijke vijanden ze niet opgegeten hebben) maar wolven laten zich moeilijk zien. Ga daarom eens naar Ouwehands Dierenpark. Een kleine roedel wolven woont daar in het grote berenbos. Voortdurend bezig met elkaar, hun territorium of voedse…

Zeedahlia

Een jaar lang natuurpresentaties in woorden - dag 272
In het bijna uiterste noordoosten van ons land staat het Muzee aquarium Delfzijl. Een paar moderne zalen met streekhistorie en een munitiebunker vol met aquaria. Prachtige bakken die een bescheiden overzicht geven van het zeeleven in Wad en Noordzee. Grote haaien en bruinvissen ontbreken maar drie soorten roggen; grote zeebaarzen en harders zijn ook imposant. In wat kleinere bakjes worden botervisjes en puitalen getoond. Maar mijn belangstelling ging vandaag naar de vele holtedieren. Geen zwevende kwallen maar vastgehechte zeeanemonen. Tientallen slibanemonen; een enkele paardenanemoon en de zeedahlia. Rustig zwaaiend met hun tentakels met de mondopening opengesperd. Voor de kleintjes hoeft het niet zo volumineus te zijn. Maar de zeedahlia vraagt andere kost. Jonge haring of een klein platvisje bijvoorbeeld. En met een stevige steurgarnaal doen ze het ook graag. Wel zal alles uit eigen beweging naar hun netelige vangarmen moeten zwe…

Groene regen

Een jaar lang natuurpresentaties in woorden - dag 271
Vanavond zijn wij te gast van het natuurfenomeen Joop Verburg in Zuidwolde. Groot kenner van vlinders; paddenstoelen; planten en nog veel meer. Beter gezegd al wat groeit en bloeit en ons altijd weer boeit zoals de bekende radio bioloog dr. Fop I. Brouwer zo treffend wist te zeggen. Op de website van de Natuurvereniging Zuidwolde heeft hij onder het kopje nieuws alle groene nachtvlinders van dit moment bij elkaar gebracht. Voor velen zullen de meesten onbekende namen zijn: rode dennenspanner in groene uitvoering; geblokte zomervlinder, appeltak en nog veel meer. Onzichtbaar want alleen 's nachts actief. Maar de groene eikenbladroller staat er ook bij en die was vandaag massaal aanwezig. Tijdens en na de regen werden er honderden uit de bladeren gejaagd door het gedruppel. Velen belanden op de grond. Zwaar van het water en niet in staat op te vliegen. Het zijn als rupsen enorme vreters. Samen met voorjaarsuilen en enkele spanners…

Wielewaal

Een jaar natuurpresenties in woorden - dag 270
Lang geleden zongen wij in de hooiberg; gezeten in een kring om een langharige jongeling; het lied van de wielewaal. Andries Hartsuiker dichtte lang geleden "Hij woont in 't dichte eikenbos,  gekleed in gouden vederdos........dudeljo klinkt zijn lied, dudeljo en anders niet" . Of Andries een echte vogelaar was vertelt de historie niet. Wielewalen zitten ook nu nog graag in dicht bos maar alleen eikenbos..dat zeker niet. Oude en hoge populieren vinden  ze ook uitstekend. Maar vandaag waren het de Hartsuikerse eikenbomen op het Hijkerveld. Zeker drie heren zongen er in canon. Af en toe even vliegend; prachtig geel showend voor ons. Maar ook de damea krasten er op los. Niet in geel maar in olijfgroen gehuld. Ook zij hielden het bij de boomkruinen. Voor deze trekvogel ern uitstelende strategie. Veilig en elke eik zit letterlijk bomvol rupsen en kevers. Voedsel in overvloed hebben ze nodig om in record tempo hun jongen groot te br…

Hazelworm

365 dagen natuurpresentaties in woorden - dag 269

Dagen achter elkaar zwerven langs Drentse paden is het bijna onvermijdelijk dat je reptielen ontmoet. Soms is het een razendsnel wegschietend levendbarend hagedisje. Weinig spectaculair zwart gekleurd met wat lijntjes als enige versiering. Vandaag had ik een jonge mannetjes adder bijna onder mijn schoen. Even verkeerd lopen betekende voetstappen op een weinig belopen pad. Prachtig getekend en opgerold lag hij te slapen totdat mijn maat 45 aan kwam stampen. En toen was hij zo snel weg dat er geen foto gemaakt kon worden. Ook gister lukte dat niet. Op een zandpad bij Gasteren lag een prachtig glimmende hazelworm dood te zijn. Tenminste dat was wat wij moesten denken. En dus werd het beestje liefdevol opgenomen en in de berm gelegd. Daar bleek al snel dat meneer of mevrouw nog meer kunstjes kende. Bek sperren bijvoorbeeld. Zeer ontzagwekkend uiteraard. Het stinkkunstje bleef nog achterwege. Even wat derrie naar buiten persen werkt super go…

Botanische juwelen Drentsche Aa

Een jaar lang natuurpresentaties in woorden - dag 268
Eens; lang geleden; wat er een aankomend bioloog die rond de Drentsche Aa vegetaties bestudeerde. Breedbladige orchis was nog zeldzaam maar witte rapunzel nog niet uitgestorven. Hij keek naar relaties tussen grondwater en planten en ontdekte hoeveel ijzer en giftig mangaan een paar soorten in kwelwaterslootjes konden verdragen. Grote boterbloem was toen al een raadsel. Een redelijk algemene laagveen moerasplant maar toen ook op enkele kwelplekken voorkomend. Moeraszegge en holpijp waren veel duidelijker; vooral op ijzerrijke kwel en soms elders voorkomend. Kleine watereppe bleek de ubiquist. Overal 
voorkomend; hoeveel giftig ijzer er met diep grondwater ook naar boven kwam. En dan het grote raadsel: waterkruiskruid. Alleen middenstrooms voorkomend en niet met de voeten in kwelwater. Maar ondertussen wel tolerant tegen hogere ijzergehaltes en op wat zwaardere beekafzettingsgrond voorkomend. Veertig jaar later staat waterkruiskruid no…

Varensloper

Een jaar natuurpresentaties in woorden - dag 267
Het is toch wat in die barre natuur. Heb je net met veel moeite onze Hollandse winter overleeft als wortelstok; eindelijk nieuwe bladeren gevormd; dan slaat de droogte toe. Als brede stekelvaren ben je wel wat gewend. Stoffig dekzand belegd met eiken- berkenblad is je favoriete groeiplaats. Maar helemaal zonder vocht gaat het ook niet en dus kost het best wat moeite om je prachtige blad te laten ontrollen.  En dan komt er een zo onschuldig lijkend vliegje langs gevlogen. Landt heel rustig op het verse bladtopje; loopt wat heen en weer; bijt of zuigt niet maar laat wel een langgerekt ei achter. Het larfje van deze gewone bloemvlieg is echter wat minder vriendelijk. Hij bijt zich vast in de hoofdnerf en begint te knagen. De varen reageert direct maar is te laat. De groeitop van de bladveer is definitief kapot. Er ontstaat een dikke prop met wat kleine bladslipjes. De plant gaat niet dood en kan gewoon sporen vormen maar heeft natuurlijk we…

Voorjaars gezwam

Een jaar natuurpresentaties in woorden  dag 266
Wandelen is gelijk aan intensief natuur geniebten. Kleuren; geluiden en vormen veranderen steeds.  Helder paarss koekoeksbloemen rond het Schildmeer of wit bloeiend dalkruid bij Westerbroek. De ratelende zang van de  sprinkhaanzanger bij Woudbloem of de snelle tuinfluiter bij Appingedam. De wijdsheid ten noorden van Scharmer en de beslotenheid van Woudbloem. Maar dan zijn er ook nog de opvallende natuurfenomenen. Een prachtige zwavwlzwam of dit groepje geschubde inktzwammen. Uitgegroeid uit enkele sporen die toevallig in deze berm terecht kwamen. Juist daar waar geregeld een verse verteerde blubs hondenderrie werd gedeponeerd. De zwam groeide er welig op. Na verloop van tijd versmolten twer schimmeldraden en het was uit deze verbintenis dat uiteindelijk een knop groeide. Steeds verder groeide deze uit totdat er een steel en klokvormige hoed ontstond.  Hierin werden nieuwe sporen gevormd; de hoed verslijmde en de druppels vielen op de gron…

Hortus Haren

Een jaar natuurpresentaties in woorden - dag 265
Botanische tuinen zijn natuurpresentaties in fleurige vertellingen. Sommigen met een roemrijke geschiedenis zoals Hortus Botanicus Leiden en Kew Gardens; anderen met een onderbroken lijn in hun vertelling zoals Hortus Haren. Eens een verzameling apothekers kruiden; toen een academische plantentuin in Groningen en vanaf begin 20ste eeuw een Hortus in Haren ten zuiden van de Stad.  En in 1985 klopte een werkloze bioloog aan de deur die er graag wilde rondleiden. Maar de Hortus had andere plannen met hem. Het hoofd educatieve dienst vertrok en dat was wel iets voor hem. Maar ook een ideeënmachine hadden ze nodig want de universiteit wilde er graag vanaf. Geen studenten meer maar bezoekers die zouden komen voor tropische weelde, tuinen en de meest bizarre insecten. Een China Park kwam er; een bijenstal; Groningse landbouwtuin en de wilde plantentuin groeide uit tot groene parel van het Noorden. Maar het bleek moeilijk om de poort open te hou…

Bladluis jager

Een jaar natuurpresentaties in  woorden - dag 264
Vraag een willekeurige natuurliefhebber om eens een bladluis jager aan te wijzen en vrijwel altijd wordt er lieveheersbeestje geroepen. En dat is natuurlijk helemaal goed hoewel er ook enkele zijn die liever meeldauw eten. Maar er zijn er veel meer die het luizenleventje tot een spannende aangelegenheid maken. Gaasvlieglarven bijvoorbeeld, met hun enorme tangen knijpen ze elk luisje aan flarden. Zweefvlieglarven zijn niet minder bloeddorstig. En dan zijn er nog de grote jagers. In of naast ons bijenhotel woont sinds kort een bladluisdoder. Een pikzwart wespje van bijna een centimeter groot die zich zeer verdienstelijk maakt met het ontluizen van onze planten. Niet voor haar eigen volle buik, die vult ze graag met nectar. Alles gaat in de voorraadkast voor haar nog ongeboren kinderen. Bij voorkeur knaagt ze een gang uit in vermolmd hout en creëert daar meerdere kinderkamers in. Wandbekleding is niet nodig, gewoon een stapel bladluizen is…

Boerensloot in het Pompveld

Een jaar natuurpresentaties in  woorden - dag 263
Wie kent ze nog? De boerensloten van vroeger waar je uren kon zitten kijken naar het spel van stekelbaarsjes, de dans van libellen en het handschrift van het schrijvertje. Vanaf de jaren zestig moest het landschap glad gestreken worden. Het water moest zo snel mogelijk weg en sloten werden watergangen. Kunst- en drijfmest stroomde met tonnen tegelijk de vroegere sloot in. Water- en oeverplanten werden weggeschraapt. Modderkruiper en stekelbaarsjes stikten in de mest. Wat eens een sloot was werd een doodse en stinkende prut. Maar toen veranderde het klimaat. Laaggelegen delen kregen natte voeten en in hoger gelegen gebieden moest het water vastgehouden worden. Wat het effect daarvan is mag iedereen komen bekijken in een pareltje van het Brabants Landschap. Het Pompveld, in het land van Heusden en Altena, is letterlijk een stralend groene ster verheven boven het agrarisch landschap. Hier kun je nog sloten tegenkomen zoals ze vroeger waren…

Bijtjes en bloemetjes

Een jaar natuurpresentaties in  woorden - dag 262
 Als klein kind leerden we eerst hoe de bijtjes en de bloemetjes het deden. Eigenlijk een simpel verhaal, de bijtjes kwamen en floep: daar waren de zaadjes van de bloemetjes. Later kregen we nog wat vluchtig plaatwerk onder ogen en verder mochten we het zelf uitzoeken. Deze jeugdherinneringen komen steeds weer boven drijven als ik met mijn camera in ons eco-paradijsje rondzwerf. Op dit moment bloeit de veldsalie en dat betekent een gigantisch bijenfeest. Af en toe probeert wat klein grut ook een slokje mee te pikken maar de zware jongens smijten gewoon alles er uit. Zelfs honingbijen worden met een frontale botsing opzij gezet. Aardhommels en akkerhommels zijn echter ditmaal niet de winnaars. De hoofdprijs gaat ditmaal naar de grote wolbij. Het begon twee dagen geleden met vijf maar inmiddels komen er steeds meer. Vooral de heren zijn echte lomperikken. Maar voor hun staat er ook meer op het spel. Het gaat niet alleen om milliliters sal…

Knipper

Een jaar natuurpresentaties in  woorden - dag 261

Gister stond een metselaar op het podium, vandaag een knipper. Of is het een roller? Met eikenbladrolkever zou je dat wel verwachten. Anderen noemen dit prachtige kevertje een vouwer want dat is wat zij uitstekend beheerst. Eerst wordt er geknipt. Precies tot aan de nerf en niet verder. Eerst de ene kant van het blad, daarna de andere kant. Het bungelende bladtopje wordt vervolgens gevouwen tot een doosje. Niet zo netjes als een post verzenddoos met vouwtjes en insteekrandjes. Het lijkt meer op wat gefrommel en vervolgens weer recht trekken. In het doosje wordt een ei gelegd. Na een korte periode komt het larfje uit en heeft niet alleen een prachtig beschermd kamertje maar ook een gedekte tafel. Uiteindelijk verdort het doosje en valt van de resterende nerf af. Geen probleem want verpoppen kan ook beter in de grond gebeuren. Dat is trouwens een langdurige geschiedenis. Tien maanden is heel normaal bij deze kever. En dat moet ook want ei…

Metselaar

Een jaar natuurpresentaties in  woorden - dag 260

Eind mei en de meeste vogels hebben inmiddels jongen die zich zelf kunnen  redden. Wolken jonge spreeuwen weten al piepend rijke weilanden te vinden. Jonge eendjes in de stadsvijver moesten het vanaf uitkomen al zelf doen maar zitten inmiddels ook in de veren. Enkele holenbroeders vliegen echter nog af en aan met voedsel. Inmiddels wordt het niet meer naar binnen gebracht maar voor de opening gehouden zodat de jongen actief naar boven moeten om het aan te pakken. Spechtenjongen vinden dit echter nog niet genoeg. Hun ouders moeten flink aangemoedigd worden met een veelstemmig koor. Jonge boomklevers kunnen dat ook maar piepen toch wat zachter. Maar om hun te vinden heb je geen geluid nodig. Kijk omhoog naar kast of gat en je weet direct waar ze zitten. Boomklevers hebben een onbedwingbare neiging om hun voordeur passend te maken aan hun wensen. En zelfs als deze precies groot genoeg is moet er toch gemetseld worden. Op de foto is dat go…

Behangersbij

Een jaar natuurpresentaties in  woorden - dag 259

Een tuin is net een moderne dierentuin. Vroeger zat alles keurig in kooien en was het alleen maar een kwestie van goed kijken om de slapende luipaard te vinden. Tegenwoordig worden complete ecosystemen nagebouwd en daarna zoveel mogelijk diersoorten er in los gelaten. Ook in onze tuin hebben we met  een groot aantal biotoopjes op een klein oppervlak  een uiterst gevarieerd ecosysteem nagebouwd. Planten werden een handje geholpen om zich te vestigen maar dieren mogen zelf de weg vinden. En dat leidt elke dag weer tot verrassende ontmoetingen. Behangersbijen bijvoorbeeld. De heren zijn kroegtijgers die alleen van hun barkruk afkomen als er een dame langs zoemt. Maar de dames zijn echt geweldig. Onder hun buik hangt een enorme vacht bedoeld om stuifmeel te transporteren naar hun nestjes. Maar wat het eerste opvalt is de grappige houding als ze op een bloem gaan zitten. Het achterlijf wordt naar boven gericht om goed duidelijk te maken dat …

WOW een das gezien

Een jaar natuurpresentaties in  woorden - dag 258

De Moerputten, westelijk van Den Bosch en beroemd om de gerestaureerde spoorbrug van "Halve Zolen" lijntje die eens de Langstraat verbond met de hoofdstad van Brabant. Maar het is vooral een geliefd wandelrondje en dat is in corona tijd goed te merken. Wegbermen zijn afgezet met dranghekken om wild parkeren te voorkomen en een groot plakkaat roept op om vooral de vastgestelde wandelroute te blijven volgen. Wie wil genieten van ongestoorde natuur moet er vroeg bij zijn. En dat dit loont bleek vanochtend wel. Op de oude spoordijk aangekomen dwaalde mijn biologen blik naar de aangeknaagde eiken. Ook hier was het een goed jaar voor de rupsjes van de groene eikenbladroller. En toen gebeurde het. Vanuit een ooghoek zagen we beiden een "enorm" beest. Totaal geruisloos stak hij het pad over en bleef in de zuidelijke berm even stil zitten. Een langgerekt grijs lijf op lage tekkel pootjes en een enorme wit gestreepte snoet. WO…