maandag 9 december 2019

Levend water

Onder water weelde, "Hof van Interpolis", Tilburg
Een jaar natuurpresentaties in 150 woorden - dag 92
Water, waterleven, ergens diep in ons zit nog steeds dat verlangen naar ons oermilieu. Eens begonnen als waterwezen, ons los gemaakt en een lange weg gegaan maar nog steeds worden wij getrokken naar de waterkant. En dat is precies wat één van de meest markante bedrijven in Tilburg probeert uit te stralen. Met de trein langs rijdend zie je een wijzende stenen vinger naar de waterige wolken reiken. Aan de achterzijde staan de hekken uitnodigend open om de "Hof van Interpolis" te betreden. Een tuin met een groene kraag van bomen die alleen maar lijken te dienen als omlijsting van het levend water. Rechte lijnen weerspiegelen het gebouw maar in het water mag je met je blik dolen tussen weelderige planten.  Zwevend tussen waterpest, hoornblad en vederkruid. Je vrij voelen als de tientallen stekelbaarsjes die roerloos naar boven blikken. Zij zijn gebleven, wij zijn gegaan maar onze verbinding is gebleven.

zondag 8 december 2019

Limburgs gepluis

Bosrank, vruchtpluis - Noorbeek
Een jaar natuurpresentaties in 150 woorden - dag 91

Wandelend in het decemberse Mergelland lijkt het wel of de hellingen behangen zijn met vuilwitte bloesem. Wat vaag, vormeloos en niet echt bloemig.  Dichterbij gekomen veranderen de bloesems in pluis. Fladderend in de wind als een soort engelenhaar in de Kerstboom.Het zijn vruchten van bosrank, onze wilde Clematis. Botanisch gezien is het gewoon een klimmende boterbloem en in Limburg bijna net zo algemeen als zijn gele neefjes.De bloemen zijn kleiner en minder kleurig dan de meeste andere soorten maar dat is kennelijk geen enkel probleem voor de bestuiving. Aan één meterslange stengel kunnen honderden zaden hangen die klaar zijn om dankzij hun pluis op weg te gaan naar verre oorden.
Voor nachtvlinders is bosrank een uiterst interessante plant. Zeven soorten zijn als rups aangewezen op een dagelijkse portie bosrankloof. Zes lusten voor de verandering ook wel eens gekweekte clematissoorten, braam of kamperfoelie. Alleen de bosrankvlinder is super eenkennig maar ook super zeldzaam.

zaterdag 7 december 2019

Liefdessymboliek

Maretakken in de Adventsweken (Slenaken)
Een jaar natuurpresentaties in 150 woorden - dag 90

Vraag aan mij wat de mooiste tijd is om in Zuid-Limburg te wandelen en u zult verwachten dat ik een warme zwoele dag zal aanwijzen. Geurende en bloeiende  marjolein, bijzondere dagvlinders en penseelkevers zijn maar enkele van de zomerse geneugten in het mergelland. Sinds vandaag weet ik echter dat de weken rond de Kerst nog mooier zijn. En dan speciaal in het Gulpdal ten noorden van Slenaken. Tientallen maretakken, de één nog groter dan de ander, sieren daar hoge populieren. En als je er met je innig geliefde partner loopt is het absoluut geen straf om onder elke groene halfparasiet het bekende gebruik te volgen. Sinds de achttiende eeuw is maretak het liefdessymbool voor de Kerstdagen. Ongegeneerd mag er dan gezoend worden. Maar voor vergeten Germaanse volkeren was het bovenal een vredessymbool. Het was immers de godin Frigga die bepaald had dat iedereen die onder een maretak door zou lopen zijn wapens moest laten vallen. Haar zoon, de populaire Baldur, was verraderlijk gedood door de enige plant die hem zou kunnen treffen, de maretak. Waarschijnlijk is deze sage ooit ontstaan als waarschuwing tegen de giftigheid van de plant. Duizenden jaarwisselingen later eerden wij met veel genoegen deze geweldig mooie overlevering.

vrijdag 6 december 2019

Gestreepte goudspanner

Gestreepte goudspanner
Een jaar natuurpresentaties in 150 woorden - dag 89

Het einde  van de herfst nadert met winterse vorst, de winter klopt aan de deur met herfstige buien. Tijd om de fotocollectie van het afgelopen jaar grondig door te nemen en te benoemen. Vandaag viel op hoe vaak de gestreepte goudspanner onze ecologische tuin bezocht heeft. Een onvergetelijk mooi diertje, licht tot goudgele vleugels met een prachtig patroon van bruine en witte, hoekige lijnen. Overdag rustend in de klimop en 's nachts landend op het nachtvlinderlaken. Dat roept bij mij meteen de vraag op waar hij of zij vandaan komt. Als rups zou hij volgens het meesterwerk van Jeroen Voogd vooral walstro en zuring eten maar dat komt hier nauwelijks voor. Jeroen maakt in "Het Nachtvlinderboek" wel de opmerking dat de soort vermoedelijk ook andere kruidachtige planten eet én overwintert als rups. Hier ligt een uitdaging voor komende dagen. Zoeken naar een spanrups met aan de buikzijde twee streepvormige vlekken.



donderdag 5 december 2019

Groene globe in Micropia

Volvox kolonies - Micropia, Amsterdam
Een jaar natuurpresentaties in 150 woorden - dag 88

Vandaag de laatste van de vier columns over opvallende en leuke "vondsten" in het Amsterdamse Micropia. Aan het begin van de prachtige expositie staat een voedselweb uitgestald. Van een levende, suiker producerende cyanobacterie (blauwalg) en wat groenalgen via watervlooien en muggenlarven naar jagende stekelbaarsjes. Turend door de microscopen kwam ik opeens een zacht draaiende globe tegen. Perfect rond en daar binnen groene eilandjes. Een Volvox kolonie! Samen levende en samen werkende groenwiertjes in perfecte harmonie. Bijna een perfecte wereld, rustig ronddraaiend in een eigen tempo. Los van alles wat wij mensen op de grote globe aanrichten zweven ze in hun eigen universum. Voor vraatzuchtige watervlooien veel te groot, alleen filterende rovers als zwanenmossels kunnen hun rust wreed verstoren. Maar op het moment dat hun wereld uiteen spat zouden mogelijk enkele kleine, jonge Volvox celletjes kunnen ontsnappen. Met het uitstromend water meegevoerd worden en elders een nieuwe wereld kunnen stichten. Voor ons grote mensen is dat een utopisch beeld, voor ons is er geen ontsnappen aan.

woensdag 4 december 2019

Vijfde colonne in Micropia

Staphylococcus aureus, Micropia  - Amsterdam
Een jaar natuurpresentaties in 150 woorden - dag 87

Iedereen die de Koude Oorlog bewust meegemaakt heeft weet hoe bevreesd we waren voor de vijfde colonne. In ons midden zouden ogenschijnlijk doodnormale mensen in werkelijkheid spionnen van de Russische beer zijn. Meestal "slapend" maar met een druk op de knop zou Moskou hun kunnen activeren en laten veranderen in een dodelijk gevaar. En dat is precies wat Staphylococcus aureus ook kan doen. Elk gezond mens heeft ze wel eens op hand of hoofd gehad. Gedachteloos afgewassen of in een innige kus aan je partner doorgegeven. Op een kwade dag als je eigen weerstand even terugloopt kunnen ze ontwaken. Hun stofwisseling start dan ronkend op en gemene gifstoffen worden afgescheiden die je nog zieker maken. Anti-tankkanonnen helpen niet tegen deze vijfde colonne. De besten zijn zelfs resistent tegen de meeste penicilline soorten en dragen de eretitel Multi-Resistente Staphylococcus Aureus (MRSA, de ziekenhuisbacterie). Het Amsterdamse Museum Micropia had een prachtige foto van deze kampioen aan de wand hangen.

dinsdag 3 december 2019

Vloek van de farao in Micropia

Aspergillus niger, Micropia - Amsterdam
Een jaar natuurpresentaties in 150 woorden - dag 86

Gister verscheen een eerste blog in een vierluik over Micropia. Zonder dat het bij naam genoemd wordt staat op de begane grond een prachtige foto van...de vloek van de farao. Indiana Jones en Lord Carnarvon, de ontdekker van de laatste rustlaats van farao Toetanchamon, kenden deze vreselijke maar ongrijpbare verwensing. Zij wisten wat hun te wachten zou staan zodra de steen weggerold zou worden. Het hoe en wat bleef echter lange tijd onduidelijk. Nu is bekend dat het schimmelsporen van Aspergillus niger waren die in uiterst zeldzame gevallen een vervelende longaanduiding kunnen veroorzaken. Deze schimmel bleek uitstekend te gedijen op mummies. Veel algemener is de aantasting van allerlei vruchten maar ook uien door zwarte rot. Meestal is het echter een vreedzame zwam die overal in de grond gevonden kan worden. Thuis Aspergillus niger ontdekken is simpel. Een plak verse tomaat op een schaaltje leggen en binnen een week zal er een waas van schimmeldraden met zwarte sporen te zien zijn.

maandag 2 december 2019

Miljarden Hollandse beren

Beerdiertje als grote knuffel in Micropia met op zijn buik een
microscopische opname van het levende voorbeeld (Wikipedia).
Een jaar natuurpresentaties in 150 woorden - dag 85

Geen beest zo algemeen als een beer. Geen beest zo goed bestand tegen de meest extreme milieu omstandigheden als een beer. En beren zien is niet voorbehouden aan politieke zwaargewichten, heel Nederland zit er vol mee. Letterlijk miljarden beren leven in ons land. Ze zijn zo algemeen dat het Amsterdamse museum Micropia er een knuffeldier van gemaakt heeft. Niet van de harige soort maar achtpotig en met een stofzuigerkop in plaats van een gebit vol scherpe tanden. De grootste soort wordt 1,2 millimeter, de kleinste 0,08 millimeter. Elk plukje mos, elke druppel slootwater zit er vol mee. Rond hompelend of zwemmend en steeds op jacht naar bacteriën of wat organische prut. Op de bijgaande foto staat op de buik van Micropia's knuffel een electronenmicroscopische opname van het echte beestje. Een oeroude levensvorm en mogelijke stamvader van alle geleedpotigen. Spinnen met acht poten zijn hun nazaten, maar krabben met tien en insecten met zes poten zijn hun verwanten.

zondag 1 december 2019

December gezwam

Paarse schijnridderzwam
Een jaar natuurpresentaties in 150 woorden - dag 84

Het is de eerste dag van december. Laat in de avond zakt de temperatuur richting de min drie in het Brabantse land. Voor veel paddenstoelen was de eerste nachtvorst al genoeg om in bruine blubber over te gaan maar nu is het echt gebeurd. Maar is dat wel zo? Overal zijn nog kleine Mycena's en houtige elfenbankjes te zien. Grijze nevelzwammen laten zich ook niet kisten maar de toppers van december zijn toch de paarse schijnridders. Hoewel je ze in deze tijd overal kan tegenkomen blijven het voor mij juweeltjes in het struikgewas. Omdat er rond deze tijd weinig slakkenactiviteit is blijven ze heel lang puntgaaf. Bij voorkeur staan ze onder loofbomen in houtsingels, tuinen en lichte bossen. Hun zwamvlok heeft niets met levende bomen maar des te meer met dood blad en ander makkelijk verteerbaar en plantaardig afval. Na jaren groeien kan een enkele zwamvlok letterlijk gekroond worden met een heksenkring van paarse schijnridderzwammen.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...