Doorgaan naar hoofdcontent

Verborgen leven van bomen

Mysterieus mosbos, La Gomera
Mistflarden zweven door het bos. Klauwachtige takken grijpen in elkaar. Groene mantels van mos stijf tegen de takken gedrukt. Aardse geuren vullen de lucht. En dan wordt de stilte doorbroken door een zuchtje wind. Een zacht geluid golft om je heen. De Ents, het bomenvolk van Tolkien, komen in beweging, rukken op op en sluiten je in.


Bomen zijn mysterieus. Ouder dan mensen ooit zullen kunnen worden. Schijnbaar vast geklonken aan hun plekje aarde laten ze de tijd met vallende bladeren langs hun bast naar beneden glijden. Soms tegen de verdrukking in groeiend, soms schijnbaar verslagen maar steeds weer terugkomend. Elk perceeltje wat wij even niet nodig hebben veranderd  in bos. Onze houding tegenover bomen is altijd ambivalent geweest. We slaan ze tegen de vlakte, verbranden ze om akkergrond te krijgen maar tegelijkertijd kunnen we er ook niet zonder. Directe leverancier van voedsel en indirect van broodnodige rust in deze hectische wereld. En onzichtbaar als producent van zuurstof en opslagplaats van miljarden liters water. 

Peter Wohlleben heeft in 2015 letterlijk een boek gevuld met "het verborgen leven van bomen"(in 2016 vertaald door Bonella van Beusekom en uitgegeven door A.W. Bruna Uitgevers). Voor een botanicus zeker een inspirerende titel. Al heel lang weten we dat er meer onder de zon is dan onze beperkte blik kan zien. Bomen die met vluchtige terpenen of etherische oliën aan hun buurman laten weten dat er grote of kleine knagers op komst zijn. Weglopen kan uiteraard niet maar voor chemische defensie is dat ook niet nodig. Volwassen sparren maken het zaailingen zo lastig dat ze alleen maar goed kunnen kiemen op een totaal verrotte boomstomp. In eiken- en beukenbossen zie je vaak complete bataljons jongeren klaar staan om, soms na tientallen jaren, het vaandel over te nemen van een oudere, instortende garde.

Boomlijk, gesneuveld maar nog stoer overeind, Oudemolen

Een hartje, symbool van gevoekens voor ons, voor de boom het sluiten van een wond

Berken, wit om zo opwarming in een koude winter tegen te gaan en vol van anti-virale betuline

Voor communicatie zijn twee partijen nodig die bewust boodschappen versturen of ontvangen. Hierop kan een actie volgen, vrijwel altijd gekleurd door emoties. Peter Wohlleben gebruikt graag menselijke gevoelens om het leven van bomen te beschrijven. Onderlinge hulp om een gewond exemplaar in leven te houden. Het opvoeden van zaailingen of juist het ontsporende alleen op de wereld gevoel als wij een boom buiten zijn bos planten. Pijn die bomen lijden als de bliksem inslaat, takken afgerukt worden, rioolbuizen door zijn wortels geperst worden.

Getekend door het leven met sporen van klimop
Schrijvers gebruiken beeldspraak om hun verhaal te vertellen. Zo moet Wohlleben's boek ook gezien worden. Menselijke gevoelens bestaan niet bij bomen, dat is zelf projectie. Als het bijvoorbeeld gaat over communicatiekanalen noemt hij de hulp van schimmels. Groeiend in een kluwen rond de fijnste haarwortels en voortdurend in contact met de boom. Mineralen en aminozuren doorgevend en suikers ontvangend. Eenkennig zijn ze echter niet. Hun zwamvlok ligt als een netwerk van telefoonkabels door het bos. En dat bomen daarmee met elkaar in contact staan is evident. Bewuste beslissingen en een uitgekiende strategie die bijgestuurd kan worden kennen bomen niet. Maar elke actie lokt wel een reactie uit. We kunnen dat beschrijven, proberen te verklaren maar veel is nog steeds verborgen.

Els met ondergaande zon, Oudemolen
Als we met deze bril op naar Peter Wohlleben's boek kijken is het een absolute aanrader. Zijn ervaring als houtvester en liefhebber van bomen geeft ons een moment om stil te staan bij bomen. Ons te laten aanraken, gevangen in de magie van het grote woud.


Reacties

  1. Prachtig geschreven! Je ziet een boom helemaal door een andere bril. Ook de foto's zijn erg mooi.
    Groetjes, Hilde

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Mooi dat je in deze blog aandacht hebt voor de bomen en het boek van Peter Wohlleben,heb het nog niet gelezen, maar staat op mijn verlanglijstje.
    Prachtige foto's en boeiend verhaal.
    Natuurkieker Coby

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Wat een leuk blog, en een boek om even te noteren, want ik ben dol op bomen. Tijdens het wandelen kijk ik naar de bomen, de vormen van de takken,hun wortels en in de herfst geniet ik van de prachtige kleuren. Op een mistige ochtend,lijken de bomen in het bos een groot sprookje.....ja..bomen zijn mooi.

    BeantwoordenVerwijderen

Een reactie posten

Populaire posts van deze blog

Muizenissen in het Annerveense moeras

Annerveensche Moeras Bijna mei en het voelt aan als half maart. Toch is het echt voorjaar in het Annerveensche Moeras. Grutto's roepen, Kieviten buitelen en Wulpen vliegen heen en weer. Een laatste Groenpootruiter stapt wat verloren rond terwijl de Kleine Plevier alweer denkt aan broeden op het strandje. Annerveensche Moeras, Grutto en Kleine Plevier Laag bij de grond zijn het vooral muizenissen die om aandacht vragen. Letterlijk elk stukje kale, open getrapte veengrond is begroeid met Muizenstaart. Onze meest bizarre boterbloem met een minieme bloem die vooral bestaat uit een parmantig opgericht vruchtbeginsel met wel 100 stampers. Een paar draadvormige blaadjes zorgen voor de noodzakelijke fotosynthese. Alles bij elkaar niet meer dan vijf centimeter hoog! Muizenstaart, vegetatie Muizenstaart Muizenstaart, bloem Tussen deze Muizenstaarten staat een nog kleiner plantje: Bronkruid. Feitelijk onze enige inheemse Postelein. Beide Winterposteleinen

Stekelrog

De bioloog zoekt De week van de bioloog - 9 Wat een week. Vier collegeseries over het verhaal van Sapiens afgesloten. een introductie college over Virologie mogen verzorgen (wordt as. zaterdag herhaald, zie website Vrije Academie) en vandaag volledig uitgewaaid op het Hollandse strand bij Katwijk. En dat leverde weer een leuk verhaal op/. .Striemende wind, bijna horizontale regen en vliegend zand. Maar eens een bioloog, altijd een bioloog. Met samen geknepen ogen bleef ik het zand afspeuren en dat leverde eerst een dribbelend drieteenstrandlopertje op. Prachtig wit en grijs, zijn  winterkostuum steekt prachtig af tegen het strand. Een ongezien garnaaltje verdwijnt in het zwarte snaveltje. En dan komt de beloning. Een eikapsel van een stekelrog. Een algemene kraakbeenvis in de Noordzee maar toch een leuke waarneming. Boswachter Luc Knijnsberg vindt geregeld meer soorten maar ik ben a blij met een enkel kapsel. Het jong is allang uitgekomen. Mogelijk nu rondzwemmend langs onze kust en ho

Rupsen, verborgen of gewapend

Psi-vlinder, Berkenheuvel September is de tijd dat veel rupsen zich opmaken voor de lange winter. Stevig dooreten, vervellen en dan verpoppen om zo roerloos te wachten op het nieuwe jaar. Sommigen leven zeer opvallend, anderen kiezen voor een strategie waar verstoppertje spelen het belangrijkste in het leven is. Drietand, Vennenbroek Opvallen betekent andere manieren gebruiken om vooral snaveltjes te weerhouden toe te happen. Kleuren die op wespen lijken helpen maar ook haarborstels zijn handig. De Drietand en de Psi-vlinder bijvoorbeeld. Als vlinder zijn het nauwelijks te onderscheiden grijs en zwart gekleurde uilvlinders. Maar als rups kiezen ze elk voor hun eigen, opvallende, uitdossing. Geel domineert bij de Psi-vlinder, oranje bij de Drietand. De laatste kiest ook voor verwarring door voor- en achterkant dezelfde kleur te geven. En allebei doen ze het met haren. Een zwarte, hoog uitstekende en wat slordig uitgevoerde kwast staat parmantig omhoog. Als een vogelsnavel z