Doorgaan naar hoofdcontent

Stiktof en eenzaam bestaan

Heivlinder, bedreigd door stikstof depositie
De week van de bioloog 2 

Als inmiddels gebruikelijk start eind september weer het cursusseizoen voor volwassenen onderwijs. En dat betekent nieuwe colleges componeren, de eerste honderden kilometers door het land reizen en geweldig leuke contacten met cursisten. Dit jaar is het de beurt aan het stikstofdossier om uitgewerkt te worden (Seniorenacademie Noord-Nederland) maar ook een nieuwe serie rond het verhaal van de mens.(Vrije Academie).


Dertig jaar geleden zagen we als biologen en natuurliefhebbers al dat Nederland zich hulde in een dikke stikstofdeken. Groot Dooiermos (Xanthoria parietina, een korstmos) werd steeds algemener. Rankende helmbloem dook op in eiken-berkenbossen waar het vroeger zelden gezien werd. Na enkele korte cursusmomenten werd het nu tijd om het stikstofprobleem uit te werken tot een vijfdelige cursus. Met twintig zeer gemotiveerde cursisten eerst kennismaken met de natuurlijke stikstof kringloop. Daarna de door de mens uitgestrooide stikstofovervloed in kaart brengen en eindigen met herstelpogingen. Zolang we door blijven gaan met onze huidige uitstoot zal er van werkelijk herstel geen sprake kunnen zijn. Maar zolang we ons realiseren wat wij uitrichten is er hoop dat de heivlinders ooit weer eens massaal boven onze Hollandse heidevelden kunnen fladderen.

Gorilla

In vier grote steden stond uw schrijvende bioloog deze week met zijn inleiding op de zesdelige serie "Het verhaal van de mens". Groene draad is het bekende boek van Yuval Harari "Sapiens" maar voor de eerste twee colleges wordt het verhaal verder uitgewerkt. Vanaf de Big Bang met de snelheid van het licht naar het eerste leven en tenslotte uitkomend bij de eerste primaten. Nog maar acht miljoen jaar geleden splitsten gorilla's en chimpansee's zich als twee groepen met elk huin eigen ecologische wensen. Drie miljoen jaar later ging een groep aan de chimp verwante apen aan de rand van de savanne's leven en ontwikkelden zich tot rechtop lopende mensapen. En nog geen 200.000 jaar geleden bleven wij als laatste van die groep over. Alle anderen kwamen, zagen en verloren. Wij zijn letterlijk als enige overgebleven.


Reacties

Populaire posts van deze blog

Nederland zoemt, deel 2

Eind april, Nederland kleurt geel van de Paardenbloemen. En dat betekent een feestmaal voor bijen en hommels. Zes pootjes bijna gestrekt, een dromerige blik in de duizenden facetoogjes en genieten maar. Bloemen zijn er blij mee want wat ze ook opeten, er blijft altijd voldoende stuifmeel over om bij een volgende Paardenbloem wat achter te laten voor de bevruchting. Voor de gevleugelde zoemers wordt de overdaad bijna te veel. Met een flinke dosis agressie storten ze zich op elke bloem. Voor een Akkerhommel is het formaat al voldoende om alle andere bijen te laten opvliegen. Iets kleinere soorten als de Viltvlekzandbij doen het wat minder subtiel. Met een plof laten ze zich op de bloem vallen, draaien een paar keer flink rond en hebben dan het rijk alleen.



Ga eens zitten op een stoeprand naast een gazon met Paardenbloemen. Bij voorkeur lekker beschut en niet al te vaak gemaaid. Dan blijkt plotseling dat er veel meer gebeurd dan alleen maar schransen. Dames zandbijen proberen zo veel mo…

Rupsen, verborgen of gewapend

September is de tijd dat veel rupsen zich opmaken voor de lange winter. Stevig dooreten, vervellen en dan verpoppen om zo roerloos te wachten op het nieuwe jaar. Sommigen leven zeer opvallend, anderen kiezen voor een strategie waar verstoppertje spelen het belangrijkste in het leven is.

Opvallen betekent andere manieren gebruiken om vooral snaveltjes te weerhouden toe te happen. Kleuren die op wespen lijken helpen maar ook haarborstels zijn handig.
De Drietand en de Psi-vlinder bijvoorbeeld. Als vlinder zijn het nauwelijks te onderscheiden grijs en zwart gekleurde uilvlinders. Maar als rups kiezen ze elk voor hun eigen, opvallende, uitdossing. Geel domineert bij de Psi-vlinder, oranje bij de Drietand. De laatste kiest ook voor verwarring door voor- en achterkant dezelfde kleur te geven. En allebei doen ze het met haren. Een zwarte, hoog uitstekende en wat slordig uitgevoerde kwast staat parmantig omhoog. Als een vogelsnavel zich hier niet in verslikt dan zijn er altijd nog de aan all…

Nachtvlinder ABC 2012

Nog even en het jaar 2012 is verleden tijd. Een goede gelegenheid om even terug te kijken op de 109 blog berichten die werden gepubliceerd. Van adders tot zeevogels, van sieralgen tot de "Gouden Rand van Groningen" passeerden  de revue.

Maar het meest populair waren toch berichten over nachtvlinders, bij elkaar opgeteld werden deze pagina's ruim 2000 keer bezocht. Mede dankzij de buitengewoon succesvolle Nachtvlinderestafette, georganiseerd door de Stichting Natuurkampeer-
terreinen, de Vlinderstichting en Natuurpresentaties, kon elke bijdrage over deze nachtelijke fladderaars rekenen op ongekende belangstelling.

Voor al mijn trouwe vlindervolgers sluit ik dan ook graag het jaar af met het "Nachtvlinder ABC 2012".


Avondrood, niet alleen beginnend met de eerste letter van het alfabet maar ook één van de mooiste Pijlstaartvlinders. Van de twee soorten Avondrood wordt de grote het meest gezien. Even algemeen zijn o.a. Lindepijlstaarten, Dennepijlstaart en Pauwoogpi…