Doorgaan naar hoofdcontent

Sieralgen, verborgen leven

Appelbergen
Geleidelijk kruipt de herfst over het Groningse ven. De laatste pluizen van Wollegras en Veenpluis zijn verstoven, de Dodaars is weggetrokken, de Heikikker zit diep ingegraven en Gagel heeft zijn geurige knoppen ingepakt voor wat komen gaat. Onder water zweeft Waterveenmos als veertjes gedragen door de wind. Tot ver in de winter is hier het verborgen leven te vinden.






Waterveenmos, uitstekende vindplaats van sieralgen

Een plukje veenmos, even schudden om de grootste hoeveelheid water kwijt te raken en dan goed knijpen boven een bakje. Wat direct opvalt is dat het druppelende water dofgroen gekleurd is. Dat kan nooit van het veenmos afkomstig zijn, het zijn microscopisch kleine algjes (wieren) die hier in enorme getale voorkomen.

Micrasterias thomasiana, Mensinge, een grote sieralg
Closterium leiblinii, De Horte, Dalfsen, een kleine sieralg

Sieralgen (Desmidiaceae) behoren tot het mooiste verborgen leven van Nederland. Zwevend of vastgehecht aan waterplanten gedijen ze het beste in helder water zonder al te veel concurrentie van opdringerige draadalgen of cyanobacteriën (vroeger blauwwieren genoemd). Een helder heideven is een ideale locatie om eens kennis te maken met deze bijzondere groenwieren. Maar ook in een open tuinvijver of tussen blaasjeskruid in een boerensloot kunnen sieralgen gevonden worden.

Netrium digitus, Steenbergen, tot 0,4 mm groot

Cosmarium pyramidatum, een dwergje naast de grote Netrium


Hyalotheca dissiliens, Mensinge

De kleinste zijn niet veel groter dan een 10/1000ste millimeter, de grootste halen zonder meer 0,2 tot 0,4 millimeter en zijn met het blote oog te zien als zwevende groene stipjes. Sommige zien er uit als miniatuur bananen, andere zijn rond of gevormd als een rijk gedecoreerd kruis. Zelfs draadvormige soorten komen voor.
Tetmemorus brebissonii, Witterveld

Opvallend aan de meeste soorten is de symmetrische tweedeling. Net alsof twee cellen niet goed afscheid van elkaar konden nemen na de deling. In het centrum ligt de kern, aan beide kanten twee gelijke helften. Vol met bladgroenkorrels of opgeslagen zetmeel als reservevoorraad voor donkere dagen.

Cosmarium formulosum, De Horte, Dalfsen
Ook de meeste collega biologen lopen, net als ik, voorbij aan deze verborgen wereld. Voor mij kwam de openbaring tijdens een lezing van sieralgen kenner Marien van Westen. En dat ook nog eens op een uitgelezen moment tijdens de voorbereiding van een cursus over veen en een presentatie over leven in een waterdruppeltje. Marien trekt al jaren knijpend en persend langs de Drentse wateren. Het resultaat is te zien op zijn bijzondere website, Desmids of Drenthe. Met zijn hulp ben ik vervolgens ook gaan zoeken en begon de zoektocht naar namen. Een oud microscoopje uit de tachtiger jaren bleek voldoende om steeds weer nieuwe soorten te ontdekken. Ongekend mooi en boeiend.

Reacties

  1. Hoi Kees
    mooie foto's en een interessant verhaal.
    groetjes Herman.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Hello from Montreal, Canada. Lovely photos and fascinating post.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Wat een prachtig stukje natuur breng je hier in beeld Kees.
    Boeiend om te zien en te lezen en ik kan me je enthousiasme
    voorstellen, want het met eigen ogen door een microscoop zien
    is natuurlijk nog vele malen leuker.
    Hoe heb je het trouwens voor elkaar gekregen om er zulke
    mooie foto's van te maken?
    Natuurkieker Coby

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. mooie foto's....kijk dan eens op de site van Marien. Ik heb een verlengstuk voor de EOS camera gekocht die over de tubus van de microscoop past. Simpeler kan het niet.

      Verwijderen
  4. Hoi Kees,

    allereerst even een compliment over de mooie weerspiegelingen in je eerste foto.
    En wat je hier schrijft heb ik natuurlijk allemaal nog nooit gezien. Wat een mooie en leerzame informatie. Het is me al eerder opgevallen dat als ik bepaalde dingen over de natuur bij je lees, ik aan mezelf merk dat ik heel anders naar de natuur begin te kijken en ook steeds meer ontdek. Dank je wel.

    groetjes Helma

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Wat bijzonder om dit zo vast te kunnen leggen, het zijn net prachtige grafische platen, schitterend!
    Gr Loes

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Wat apart om de zaken nu ook eens van onder de microscoop te kunnen zien...

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Leuk en interessant zijn deze beelden.Vroeger als kind had ik ook een microscoop en op school bij biologie mochten we er mee experimenteren. Al die microorganismen zijn prachtig om te zien.
    Groeten, Gonnie

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Prachtige microscopische beelden. Mooi om het zo eens te zien.
    Compliment hiervoor.

    Groet,
    René

    BeantwoordenVerwijderen
  9. ok,in groningen zitten de heikikkers dus ook? Mooie serie Kees

    BeantwoordenVerwijderen
  10. Prachtige blog, hier opent zich een nieuwe mini-wereld. Bedankt!

    BeantwoordenVerwijderen
  11. Veel blogs zijn allemaal zowat hetzelfde. Leuk is hier dat er ook wat interessant te lezen valt....

    BeantwoordenVerwijderen
  12. O, wat bijzonder om de algen op deze manier, via de microscoop, te zien.
    Ik heb via mijn werk al heel wat bacteriën door de microscoop gezien, maar dit is toch weer iets heel anders.

    BeantwoordenVerwijderen

Een reactie posten

Populaire posts van deze blog

Nederland zoemt, deel 2

Eind april, Nederland kleurt geel van de Paardenbloemen. En dat betekent een feestmaal voor bijen en hommels. Zes pootjes bijna gestrekt, een dromerige blik in de duizenden facetoogjes en genieten maar. Bloemen zijn er blij mee want wat ze ook opeten, er blijft altijd voldoende stuifmeel over om bij een volgende Paardenbloem wat achter te laten voor de bevruchting. Voor de gevleugelde zoemers wordt de overdaad bijna te veel. Met een flinke dosis agressie storten ze zich op elke bloem. Voor een Akkerhommel is het formaat al voldoende om alle andere bijen te laten opvliegen. Iets kleinere soorten als de Viltvlekzandbij doen het wat minder subtiel. Met een plof laten ze zich op de bloem vallen, draaien een paar keer flink rond en hebben dan het rijk alleen.



Ga eens zitten op een stoeprand naast een gazon met Paardenbloemen. Bij voorkeur lekker beschut en niet al te vaak gemaaid. Dan blijkt plotseling dat er veel meer gebeurd dan alleen maar schransen. Dames zandbijen proberen zo veel mo…

Rupsen, verborgen of gewapend

September is de tijd dat veel rupsen zich opmaken voor de lange winter. Stevig dooreten, vervellen en dan verpoppen om zo roerloos te wachten op het nieuwe jaar. Sommigen leven zeer opvallend, anderen kiezen voor een strategie waar verstoppertje spelen het belangrijkste in het leven is.

Opvallen betekent andere manieren gebruiken om vooral snaveltjes te weerhouden toe te happen. Kleuren die op wespen lijken helpen maar ook haarborstels zijn handig.
De Drietand en de Psi-vlinder bijvoorbeeld. Als vlinder zijn het nauwelijks te onderscheiden grijs en zwart gekleurde uilvlinders. Maar als rups kiezen ze elk voor hun eigen, opvallende, uitdossing. Geel domineert bij de Psi-vlinder, oranje bij de Drietand. De laatste kiest ook voor verwarring door voor- en achterkant dezelfde kleur te geven. En allebei doen ze het met haren. Een zwarte, hoog uitstekende en wat slordig uitgevoerde kwast staat parmantig omhoog. Als een vogelsnavel zich hier niet in verslikt dan zijn er altijd nog de aan all…

Nachtvlinder ABC 2012

Nog even en het jaar 2012 is verleden tijd. Een goede gelegenheid om even terug te kijken op de 109 blog berichten die werden gepubliceerd. Van adders tot zeevogels, van sieralgen tot de "Gouden Rand van Groningen" passeerden  de revue.

Maar het meest populair waren toch berichten over nachtvlinders, bij elkaar opgeteld werden deze pagina's ruim 2000 keer bezocht. Mede dankzij de buitengewoon succesvolle Nachtvlinderestafette, georganiseerd door de Stichting Natuurkampeer-
terreinen, de Vlinderstichting en Natuurpresentaties, kon elke bijdrage over deze nachtelijke fladderaars rekenen op ongekende belangstelling.

Voor al mijn trouwe vlindervolgers sluit ik dan ook graag het jaar af met het "Nachtvlinder ABC 2012".


Avondrood, niet alleen beginnend met de eerste letter van het alfabet maar ook één van de mooiste Pijlstaartvlinders. Van de twee soorten Avondrood wordt de grote het meest gezien. Even algemeen zijn o.a. Lindepijlstaarten, Dennepijlstaart en Pauwoogpi…