zaterdag 29 december 2012

Nachtvlinder ABC 2012

Veelvraat, een algemene Spinneruil
Nog even en het jaar 2012 is verleden tijd. Een goede gelegenheid om even terug te kijken op de 109 blog berichten die werden gepubliceerd. Van adders tot zeevogels, van sieralgen tot de "Gouden Rand van Groningen" passeerden  de revue.

Maar het meest populair waren toch berichten over nachtvlinders, bij elkaar opgeteld werden deze pagina's ruim 2000 keer bezocht. Mede dankzij de buitengewoon succesvolle Nachtvlinderestafette, georganiseerd door de Stichting Natuurkampeer-
terreinen, de Vlinderstichting en Natuurpresentaties, kon elke bijdrage over deze nachtelijke fladderaars rekenen op ongekende belangstelling.

Voor al mijn trouwe vlindervolgers sluit ik dan ook graag het jaar af met het "Nachtvlinder ABC 2012".


Groot Avondrood, één van onze mooiste Pijlstaarten

Avondrood, niet alleen beginnend met de eerste letter van het alfabet maar ook één van de mooiste Pijlstaartvlinders. Van de twee soorten Avondrood wordt de grote het meest gezien. Even algemeen zijn o.a. Lindepijlstaarten, Dennepijlstaart en Pauwoogpijlstaart.

Grote Beervlinder, tegenwoordig samen met alle Beervlinders behorend tot de Spinneruilen
Beren, groot en klein maar altijd even mooi. De Grote Beer is met zijn rood-zwarte uitdossing het meest geliefd maar vliegt pas laat in de nacht. Veel vaker worden Kleine Beren, Platte Beren en Gele Beren gezien. Ook de Sint-Jacobsvlinder, met zijn bekende zebra rupsen op Jacobskruiskruid, is een beer die vooral overdag actief is.


Zwarte C-uil, algemeen in tuinen

C-uilen houden van Buddleia maar zijn in de zomermaanden ook altijd bereid even langs te komen op het nachtvlinderlaken. Als alle uilen zijn het zwaar gespierde vlinders die uitstekend kunnen vliegen. Zo kunnen ze zich gemakkelijk verspreiden over grotere gebieden.

Drinker of Rietvink mannetje, gefotografeerd op Eco-Touristfarm De Biezen, Aarle-Rixtel

Drinker is een andere naam voor Rietvink, een grote, mooie maar ook zeer onrustige nachtvlinder die veel gezien wordt in veengebieden. Volgens  overlevering is de naam "Drinker" ontstaan omdat de rups dauwdruppels niet zou kunnen versmaden. De vlinder vliegt vooral in augustus.


Bruine eenstaart

Eenstaartjes zijn ook voor beginners gemakkelijk te herkennen aan de vorm. De voorrand van de vleugels loopt als een boomerang af naar de spitse punten. Een ander voordeel is dat er maar zeven soorten in Nederland voorkomen die ook nog eens duidelijk van elkaar verschillen.

Vraatspoor van Frambozenglasvlinder

Frambozenglasvlinder is een lastige soort. Waarschijnlijk best algemeen maar komt niet op licht. Tip: kijk eens goed naar de frambozen in tuin of struweel. Dode en uitgeholde takjes aanwezig? De dader is waarschijnlijk een rups van de Frambozenglasvlinder.
Zilveren groenuil, geen uil maar een Visstaartje

Groenuilen zijn geen echte uilvlinders maar behoren bij de visstaartjes. Op 21 mei werd een portret van deze soort in een parade van groene vlinders gepubliceerd. De roze franje en vleugelrand slijt bij het ouder worden en bejaarde exemplaren zijn dan alleen nog vuilgroen gekleurd.

Haarbos
Haarbos, de meest algemene uil (vlinder) tijdens de Nachtvlinderstafette 2013. Zijn rups is te vinden op allerlei kruiden en in elk biotoop. Vliegend is het uiltje al te onderscheiden aan de helderwitte achtervleugels. Op deze foto is een punt van de rechterachtervleugel te zien.

Iepengouduil

Iepengouduil is een zeldzame nachtvlinder die pas in de herfst vliegt. Naast Iep kan de rups zich ook voeden met diverse kruidachtige planten. Van alle Gouduilen is dit de meest saai gekleurde vertegenwoordiger, vooral de Saffraan, de Wilg en de Gewone Gouduil zijn bijna lichtgevend geel getekend.


Jotha-uil

Jota-uil lijkt wel een beetje op de zeer algemene Gamma-Uil maar is geen trekvlinder. Vooral in Noord-Nederland kan de vlinder in bossen, struwelen en tuinen gevonden worden. Alle uiltjes van deze groep hebben meerdere haarbosjes op hun borst en achterlijf. Ze zijn te onderscheiden aan de vorm van de "letter" op hun voorvleugels.


Egelskopmot, een micro nachtvlinder behorend bij de Grasmotten.
Kleine nachtvlinders (micro's) zijn er veel meer dan grote (macro) nachtvlinders. Sommige zijn groter dan spanners en uilen maar de meesten zijn kleiner dan een centimeter. Tot voor kort gingen ze door het leven met alleen wetenschappelijke naam maar sinds ruim een jaar hebben alle 1484 soorten een Nederlandse naam gekregen. Voor meer informatie verwijs ik u graag naar de sites Microlepidoptera en Kleine Vlinders.




Lamp en Laken, voor een nachtvlinderaar onmisbare uitrustingsstukken, bedoeld om bijzondere fladderaars een verlichte landingsbaan te bieden.






Metaalvlinder
Metaalvlinders zijn nachtvlinders die niet van het donker houden. In de zomermaanden zijn ze overdag soms aan te treffen op bloeiende distels. Ze zijn verwant aan de Sint-Jansvlinders of Bloeddropjes, loop in de zomer eens rond in de duinen en je komt deze overal tegen.

Start Nachtvlinderestafette 2012 Camping It Dreamlân, Kollumerpomp
Nachtvlinderestafette, ontstaan als onderdeel van het jaarthema 2012 "Beleef de Nacht" (Stichting Natuurkampeerterreinen) en opgezet als keten van nachtvlinder activiteiten langs natuurkampeerterreinen in Nederland. Op zestien locaties werden ruim 650 bezoekers ontvangen, een uitstekende aanleiding om ook in 2013 weer een Nachtvlinderestafette te organiseren. Informatie? Mail even naar de projectcoördinator.



Oranje Wortelboorder
Oranje wortelboorder, één van de vijf Wortelboorders. Als volwassen vlinder eten ze niet en besteden hun tijd aan rondvliegen, paren en eitjes afzetten. Dat het daarbij wat slordig toe gaat maakt totaal niet uit, zelfs als de eitjes al vliegend boven een grasveld gedropt worden komen er nog voldoende uit om het overleven van de soort te garanderen.

Perentak

Perentak vliegt zo vroeg in het jaar (vanaf januari) dat veel natuurliefhebbers deze spanner alleen kennen als rups die het in mei voorzien heeft op sappige eikenblaadjes. De eerste Perentakjes kunnen bij hun vlucht nog Wintervlinders tegenkomen, de laatsten vliegen gelijk met de Kleine en de Grote Voorjaarsspanners.

Psi-vlinder, een algemene uil
Rupsen zoeken, een bijzondere uitdaging en altijd weer verrassend. Soms kleurrijk opvallend maar ook vaak groen en verborgen tussen blad, strooisel of zelfs in paddenstoelen. De rups van de afgebeelde Psi-vlinder is met de enorme haarkwast bijna oneetbaar voor een hongerige koolmees.

Hagedoornvlinder, altijd weer een verrassend mooie spanner
Spanners vormen de op één na grootste nachtvlinderfamilie in Nederland (297 soorten). Vaak gezien worden o.a. de Schimmelspanner en de knalgele Hagedoornvlinder. Ze ontlenen hun naam aan de bijzondere vorm van voortbewegen van hun rupsen. Zo ver mogelijk uitrekken, dan met de poten je vast grijpen en vervolgens het achterlijf naar voren trekken.

Kameeltje, een typische vertegenwoordiger van Tandvlinders
Tandvlinders, geen vlinders met een dreigend gebit maar vriendelijke fladderaars die in rust hun achtervleugel als een puntig tandje tussen de voorvleugels uit laten steken. En als ze eenmaal zitten strekken ze hun harige voorpootjes vaak naar voren.Verschillende soorten hebben dierennamen gekregen zoals Kameel, Dromedaris en Eekhoorn. Altijd slaat dit op de vorm van de rupsen.

Huismoeder, de bekendste uil(vlinder) van Nederland
Uilen zijn niet alleen vogels maar ook nachtvlinders. Met 325 verschillende soorten is het zelfs de grootste vlinderfamilie in Nederland. Vooral de grote Huismoeders zijn in de late zomer veel op het laken te vinden. Veel kleiner zijn soorten als Granietuil en Breedvleugeluil. Tot vorig jaar was deze familie nog veel groter maar door verbeterd inzicht in verwantschappen tussen vlinders zijn de Snuituilen, de Weeskinderen en het Stro-uiltje nu ingedeeld bij de Spinneruilen.




Vlinderstichting beschermt vlinders en libellen in Nederland, stimuleert studie en bevordert interesse voor  deze insecten. Inmiddels is de jaarlijkse Nationale Nachtvlindernacht een activiteit waar duizenden Nederlanders aan deelnemen. En meer weten over nachtvlinders in het algemeen? Kijk dan eens op Vlindernet.






Wapendrager
Wapendrager is een echte camouflage kampioen met zijn sterke gelijkenis op een afgebroken berkentakje. Zijn zelfvertrouwen is zo groot dat ze soms gewoon open op een struik zitten, bijna parmantig rondkijkend alsof ze willen zeggen dat niemand ze kan zien. In 2012 kwam ik deze soort niet alleen in Nederland tegen maar ook in Zuid-Afrika.

Zomervlinder
Zomervlinder nodigt uit om in 2013 eens naar nachtvlinders te gaan kijken. Hebt u deze deze eenmaal gezien dan weet u het zeker: "Grauwe motten bestaan niet:".

woensdag 26 december 2012

Lauwersmeer in Kerststemming

Lauwersmeer, Kerstlicht

26 december, tweede Kerstdag. Het is inmiddels ver na tienen en Nederland lijkt uitgestorven. Een prachtig moment om in alle rust te gaan genieten van Nationaal Park Lauwersmeer in Kerststemming.

Duindoorn, bessen als Kerstballen

Kroosvaren, altijd groen als een miniatuur Kerstboom in de sloot

De Kersttijd in het Lauwersmeer begint al vroeg in de herfst. Stekelige duindoorns versieren zich met bijna oplichtende oranje balletjes. De enige echte Kerstboom komt er niet voor maar pak de camera met macrolens eens. Dan blijkt plotseling dat er overal miniatuur Kerstboompjes te vinden zijn. Heel voorzichtig zijn kopje optillend, blozend van de decemberwind maar vol van levenbrengend groen. Azolla, of in gewoon Nederlands Kroosvaren, is net als de Kerstboom geen geboren Nederlander. Vanuit Noord-Amerika kwam dit kleine plantje in onze streken terecht. In de zomer vaak verborgen tussen het kroos maar juist in de Kersttijd opvallend aanwezig.

Kolgans, vrolijke snaterende slierten

In het Kerstverhaal spelen op meerdere momenten engelen een grote rol. In het Lauwersmeer zijn het Kolganzen die als blij zingende engelen in lange rijen langs het blauwe zwerk trekken. Geen lofliederen worden er gezongen maar wel vertellen ze elkaar over het goede leven in dit Nationaal Park.

Goudplevier, een levende Kerstversiering op de zwarte klei rond het Lauwersmeer
Zeespaghetti (Himanthalia elongata), Kerstcadeau op de Waddendijk

Het :Lauwersmeer lijkt in de winter omgeven door een alles omsluitend kostuum van zwarte klei. Op deze Kerstdag blijkt dat deze rand zich versierd heeft met gouden strepen die zich golvend door het landschap bewegen. Goudplevieren zorgen voor een unieke overgang van de rijke zilte natuur naar het strakke Friese akkerlandschap. Aan de noordkant wordt de hardstenen zilte rand versierd met Zeespaghetti, een bijzondere Kerstcadeau uit Engeland of Frankrijk. Het is een meterslang bruinwier wat zich met een paddenstoelvormige basis aan rotskusten vastklemt.

Kerst is overal te vinden als je er maar oog voor hebt, ook in het Lauwermeer.

zaterdag 22 december 2012

Maretak en Winterzonnewende

Maretak, Epemastate (Fryslân)
Zes dagen na de Winterzonnewende (21 december) trekt Panoramix, gehuld in een wit kleed, door het donkere woud. Op zoek naar Maretak, het belangrijkste ingrediënt voor zijn toverdrank. Voor het beste resultaat moet de plant groeien op een eik en geoogst worden met een gouden snoeimes.

Keltische mythologie is door het bekende stripverhaal Asterix en Obelix weer nieuw leven in geblazen. Voor onze voorouders was het een hemels teken als de bomen, en dan bij voorkeur eiken, kaal werden en de Maretak opvallend groen bleef. In de IJslandse Edda wordt echter ook gesproken over een Maretak als dodelijk wapen. Loki doodde er Baldr, de god van het licht, mee. Freya wist hem echter uit de onderwereld terug te halen, haar vreugdetranen zijn nu nog zichtbaar als witte besjes op de Maretak. Iedereen die onder een Maretak door liep werd door haar gekust en was verzekerd van liefde en geluk. Ook in de Aeneas van Vergilius is de maretak symbool van licht en overwinning op de dood.

Maretak in de kroon van een Appel (Rosnay, F)

Maretak is in Nederland alleen in Zuid-Limburg algemeen. Meestal groeiend als parasiet op Ratelpopulier maar in West- en Midden-Europa ook op appel, meidoorn en zelden op eik. De giftige bessen worden o.a. door Kramsvogels en Grote Lijsters verspreid. Ook worden ze geoogst voor verwerking in geneesmiddelen tegen o.a. kanker en activering van het immuunsysteem.

Met deze Maretak wens ik al mijn lezers veel geluk in de komende Kerstdagen en het nieuwe jaar.





zaterdag 15 december 2012

Zuid-Afrika, een wereld in één land

Kololo Game Reserve
2 december, de achtste reis door Zuid-Afrika zit er  op. Bekende locaties als de Kaap en Kruger zijn weer bezocht maar ook nieuwe gebieden van deze wereld in één land zijn ontdekt. Zuid-Afrika, je raakt er nooit uitgekeken.










Goedemorgen!, Welgevonden Game Reserve
Koedoe,  Kololo Game Reserve
Kololo Game Reserve en Marakele National Park bijvoorbeeld. Grotere tegenstellingen zijn niet denkbaar. Toch liggen beide in het gebied van de Waterberg, noordwestelijk van Johannesburg. Kololo combineert warme gastvrijheid, luxe en fantastische maaltijden met de Big Five Safaris onder leiding van stoere rangers in Welgevonden, aan de overzijde van de rivier. Vanuit de eigen bungalow kijk je uit over de glooiende heuvels en geniet je van Rode Hartebeesten, Blesbokken en 's nachts een Serval die rond het huis sluipt.

Marakele National Park, Olifanten voor het huis
Groene Meerkat, al jong geleerd dat mensen eten meebrengen, Marakele National Park

Nijlvaraan, Marakele National Park

De ingang van Marakele National Park is nog geen uur rijden vanaf Kololo over een onverharde weg. Hier geen comfort maar een stoere safari tent en een met schuifpuien afgesloten privé keukentje. Bordjes waarschuwen voor "gevaarlijke dieren". Vanaf de veranda kijk je uit over een meer waar olifanten komen drinken. In het gras loeren varanen en groene meerkatten rennen over de tent. Even niet opletten en je ontbijt wordt door anderen genuttigd.

Limpopo, de beroemde rivier waar Kipling al over schreef, nu drie-landen punt; Mapungubwe

Negenhonderd jaar oud stenen trictrac spel, Mapungubwe

Zuid-Afrika stond al op de wereldkaart voordat Bartolomeus Diaz de Kaap ontdekte. Handelsreizigers uit China en Arabië stonden echter in de 12e eeuw al aan de oevers van de Limpopo en de Shashe om ivoor te kopen van de machtige stadstaat Mapungubwe. Achthonderd jaar later beroerd alleen de wind het stof van de savanne.Op het pad ligt een halve kraal, even verder domineert een massieve rots het landschap. Aan de voet restanten van archeologisch onderzoek, bovenop wat paalgaten, mogelijke plattegronden van voorraadschuren, graven en een uitgehouwen tric-trac bord.

Old Joe's Kaja, een verborgen paradijsje in de Schoemanskloof
Mopane Bush Lodge
Bonte Babbelaar, Mopane Bush Lodge
Het Zuid-Afrika van nu is geheel anders. Geen ivoor maar goud en diamanten worden geëxporteerd. In de grote steden en langs de grens met Zimbabwe is het niet echt pluis maar verder is het een droom bestemming voor toeristen en biologen. De één komt er om te genieten van de rust van Old Joe's Kaja, een fantastisch mooie lodge in het hart van de Schoemanskloof. De ander gaat voor een vogelsafari vanuit Mopane Bush Lodge (westelijk van Messina) voor Kroonkraanvogels en Bonte Babbelaars.

Het meest bizarre dier, een snuitkever bij het Kaapse Olifantbos

Zuid-Afrika, een land waar je begroet wordt met "hamba-ni-kahle "van harte welkom, het gaat u goed".

Meer weten over reizen naar Zuid-Afrika? Neem dan eens contact op met Hamba Kahle Natuurreizen en zijn Zuid-Afrikaanse partner Outlook Safaris.

Dit is de laatste aflevering van een serie blogs over een natuurreis naar de Kaap, Mpumalanga en Limpopo.
Eerdere afleveringen zijn: Kaaps welkomKirstenbosch, paradijsje bij de TafelbergKaapse flora en fauna
Weefkunst in het oude TransvaalBig Fve en Little Five in Mpumalanga en LimpopoVogels in Mpumalanga en Limpopo.

maandag 10 december 2012

Vogels in Limpopo en Mpumalanga

Senegal IJsvogel (Woodland Kingfisher), Kololo
Honderden soorten vogels komen er voor in Limpopo en Mpumalanga, het oosten en noorden van wat velen nog als Transvaal kennen. Hoog- en laagveld savanne, riviervalleien en gebergten, elk biotoop heeft zijn eigen sortiment. Waar moet je beginnen? De mooiste, de grootste of juist met de "little, brown jobs", de altijd vergeten kleine bruine pietjes?  Ik laat me deze keer leiden door beeld en geluid en kies voor de Senegal IJsvogel. vanaf het eerste ochtendgloren oorverdovend aanwezig in Kololo en Borakalalo Game Reserve,  

Dwergbijeneter, Old Joe's Kaia, Schoemanskloof

Breedbekscharrelaar, Mapungubwe National Park
Bijeneters, ijsvogels en scharrelaars zijn diamantjes voor elke vogelaar. Langs rivieren en in de savannes van dit gebied raak je niet uitgekeken. Klein als Malachiet ijsvogeltjes of Dwergbijeneters, wat groter als de knalpaarse Breedbekscharrelaar en de Vorkstaartscharrelaar. Wel even om denken dat ijsvoogels in Zuid-Afrika niet aan water gebonden zijn. De Senegal IJsvogel en de Grijskopijsvogel zijn echte savanne liefhebbers die vanaf een boomtak op o.a. mestkevers jagen.

Kaapse Gier, Marakele National Park

Grondneushoornvogel, Kruger National Park
Groot, imposant en bijna naargeestig glijdt een donkere schaduw over de rotsen. Opkijkend blijkt het een Kaapse Gier te zijn. Nog niet zo lang geleden een zeldzame verschijning maar nu weer met tientallen broedend op de rotstorens van Marakele National Park. Bijna even groot zijn de Grondneushoornvogels. Bizarre vogels die bijna te zwaar zijn om nog de lucht in te kunnen. Deze liep met zijn partner rond bij een nestholte aan de Olifantsrivier. 

Kuifbaardvogel, Kruger National Park
Zwarthalsbaardvogel, Old Joe's Kaia, Schoemanskloof
Baardvogels zijn Afrikaanse en Aziatische vogels die wel wat aan spechten doen denken maar er niet aan verwant zijn. Sommige horen thuis in Villa Kakelbont zoals de Kuifbaardvogel en de Zwarthalsbaardvogel. Broeden doen ze in boomholtes en hun voedsel bestaat vooral uit insecten en vruchten.

Bennet Specht, vrouwtje, Kruger National Park
"Echte" spechten zijn ook te vinden. Loop eens rond in de rustkampen van Kruger National Park. Zelfs midden overdag zijn er altijd wel een paar actief. Determinatie is niet eenvoudig, de Kardinaal- , de Bennet-, de Baard- en de Goudstaartspecht lijken allemaal op elkaar.

Heremietkoekoek ("Piet-My-Vrouw"), Borakalalo National Park

Diederik Koekoek, Mapungubwe National Park
Vanaf november komen tienduizenden Koekoeken aan in Zuid-Afrika. Overal klinkt het "Piet-My-Vrouw" van de Heremietkoekoek. Lijkt veel op onze Koekoek maar dan met een oranje veeg op de borst. Zo opvallend als ze roepen, zo moeilijk is het om ze te vinden. Doodstil zitten ze op een tak tussen het gebladerte en het enige wat beweegt is hun snavel. Veel opvallender is de groen gekleurde Diederik Koekoek, vernoemd naar zijn roep: Dee-Dee-Dee-Deederik".

Paradijsvliegenvanger, Kololo
Marico Honingzuiger, Kruger National Park
Tenslotte, vogelen in Zuid-Afrika is fantastisch en verrassend. Of het nu gaat om een nieuwsgierig kijkende Paradijsvliegenvanger of een opgewonden Marico Honingzuiger, je moet het eens beleefd hebben.
.
Ook eens vogelen in Zuid-Afrika? Outlook Safaris en Hamba Kahle Natuurreizen bieden maatwerk voor elke individuele vogelreis.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...